Wokulski z Krajenki, do odwiedzenia w nowopowstającej izbie pamięci

Czytasz tekst premium, który został udostępniony dla wszystkich Czytelników portalu.
Zostań stałym Czytelnikiem. Zaloguj się i subskrybuj wszystkie treści portalu .

Zapomnijcie o datach, i tak je pomylicie. Głupoty tylko z tego wyjdą – swoim uczniom mówił słynny, nieżyjący już nauczyciel historii ze Złotowa. Co z tego, że bohater Krajenki urodził się 17 września 1782 roku w Inowrocławiu? Cóż, że jako trzynastolatek działał w polskiej organizacji „Sokół”? Kto zostawi w głowie te cyfry? Pamięć jest takim lecącym do nas światłem dawno zgasłej gwiazdy*. Zobaczmy lepiej, co zostało po Wacławie i czy przyciąga dziś ludzi własnym światłem.

Jest stolik z miedzianej blachy, wykonany artystycznie. Wielu chciało go kupić, ale pamiątek nie wymienia się na pieniądze. Jest też krucyfiks z tajemną mocą (podobno przekazywany z pokolenia na pokolenie). Są elementarze do nauki języka polskiego i modlitewniki. Na początku XX wieku dzieci uczyły się czytać głównie z pisma świętego. Jest też singer – amerykańska maszyna, która zszyła kawał materiału oplatającego nasz świat. W papierach znajdziemy dowód jej zakupu przez Marię Byczek, przed ślubem z Wacławem, z datą 11 marca 1899 roku (prawie okrągła data, może komuś zostanie w pamięci). A to fortepian, na którym grała Maria Łucja, córka bohatera Krajenki. Są meble, biżuteria i eksponaty związane z pracą drogerzysty.

Czy to będzie hit?

To tak zwany niski parter. Tutaj, w szkole podstawowej w Krajence, światło dzienne ponownie ujrzeć mają eksponaty związane z bohaterem Krajenki. Przez lata gromadził je Henryk Brodziak, długoletni prezes Towarzystwa Miłośników Krajenki. Wcześniej obejrzeć je można było w szkole przemysłu spożywczego. Dziś na izbę muzealną adaptowane jest pomieszczenie w szkole, którą kieruje Andrzej Pietrzak.

– dyrektor mówi o pomieszczeniu wielkości około 70 m².

– dodaje. Jego zdaniem podwoje dla odwiedzających izba mogłaby otworzyć jeszcze przed wakacjami.

– w mediach o izbie mówił burmistrz Stefan Kitela. Dostępna ma być ona nie tylko dla miejscowych, lecz dla wszystkich, którzy chcieliby poznać bohaterów Krajenki. Nie tylko Wacława.

– kontynuował włodarz.

W przygotowaniu ekspozycji pomóc mają lokalni pasjonaci historii. W planach jest też przygotowanie pokazu multimedialnego, do oglądania w internecie.

Jeśli ktoś z Państwa dysponuje materiałami lub eksponatami dotyczącymi historii Krajenki i chciałby się nimi podzielić, to w izbie znajdzie się dla nich miejsce.

A oto i państwo Frankowscy - piękne zdjęcie w oryginalnej ramce

Krajeński Wokulski

Tak o Wacławie Frankowskim mówi burmistrz Kitela. Wacław to zapomniany bohater Krajenki, jak twierdził Henryk Brodziak. Podobnie jak postać z „Lalki” Bolesława Prusa wiele pracy poświęcił na rzecz będącej pod zaborami ojczyzny. Do Krajenki trafił w 1910 roku. Mieszkał tu z żoną i dwiema córkami – Łucją Marią i Heleną Władysławą oraz synem Lubomirem Romanem.
Przy Rynku nr 3 kupił duży dom (w tym miejscu stoi Krajeński Ośrodek Kultury). Założył drogerię i sklep spożywczo–kolonialny „Merkur”. W Krajence dostrzegł potrzebę ratowania resztek świadomości narodowej polskiej mniejszości. Kupił polski księgozbiór i założył Czytelnię Ludową. Zorganizował też Towarzystwo Śpiewu „Halka” i Towarzystwo Sceniczne. Założył Bank Ludowy, którego został dyrektorem, a także Katolickie Towarzystwo Robotników Polskich (o charakterze związku zawodowego). Wacław zyskał przydomek opiekuna wdów i sierot, na rzecz których organizował pomoc charytatywną.

W czasie wojny Frankowski organizował szycie flag, sprowadzał z Chodzieży drobną ceramikę z polskimi symbolami narodowymi, a ze Śląska i terenu Wielkopolski polskie gazety, elementarze i ulotki patriotyczne. W domu Frankowskich głośno mówiono o walce o polskość.

Po przegranym plebiscycie o przyłączenie tych ziem do Polski, Niemcy wzmogli nacisk ekonomiczny na Bank Ludowy. W lipcu 1923 roku nastąpiła inflacja marki niemieckiej. Wypłacone rolnikom kredyty wróciły w wartości wielokrotnie zdewaluowanej albo nie powróciły w ogóle. Bank upadł, a W. Frankowski otrzymał nakaz opuszczenia granic Rzeszy – najpierw w ciągu trzech dni, potem trzech miesięcy. Za bezcen sprzedał dom, opróżnił pomieszczenia handlowe i mieszkalne i rozpoczął tułaczą wędrówkę. W końcu osiadł w Runowie Krajeńskim, w „Starym Dworze”, na skraju parku, obok magnackiego pałacu Orzelskich. Zapomniany przez władze, opuszczony przez przyjaciół i dręczony długotrwałą chorobą Wacław Frankowski zmarł 14 listopada 1936 roku. W Runowie Krajeńskim znajduje się jego grób.

Historię zapomnianego bohatera Krajenki poznać będzie można w powstającej izbie pamięci. Wystarczy ją odwiedzić, by lepiej zrozumieć, czym jest mała ojczyzna.

Korzystałem ze wspomnień o W. Frankowskim na podstawie opracowania H. Brodziaka

*Wiesław Myśliwski „Traktat o łuskaniu fasoli”