Gdzie jest najwięcej „niebieskiej” przemocy?

Procedura „Niebieskiej Karty” obejmuje czynności podejmowane przez przedstawicieli jednostek pomocy społecznej, gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, policji, oświaty i ochrony zdrowia, w związku z uzasadnionym podejrzeniem zaistnienia przemocy w rodzinie.

Powiatowa statystyka

Zespoły złożone z przedstawicieli tych jednostek co roku przedstawiają sprawozdanie ze swojej działalności i realizacji programu do spraw przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Dzięki temu możemy porównać sytuację w poszczególnych gminach naszego powiatu. Najwięcej niebieskich kart w 2016 r. założono w Jastrowiu. Wprawdzie w informacji MGOPS–u przedłożonej radzie miejskiej pada liczba 52 kart, co stawiałoby Jastrowie za Złotowem, ale dane policyjne przypisują już Jastrowiu aż 70 kart. Poproszona o wyjaśnienie tej rozbieżności przewodnicząca zespołu interdyscyplinarnego Janina Jędruch przekazała, iż faktycznie łącznie założonych kart było 74, ale niektóre powtarzały się i dotyczyły jednej sprawy i stąd były liczone jako jedna. Wynika to z tego, że procedura niebieskich kart nakazuje kartą dokumentować każde nowe zdarzenie, nawet jeśli dotyczy tych samych osób. Taki zabieg statystyczny nie jest stosowany natomiast w pozostałych gminach. W mieście Złotów podano więc, że założono 57 kart, przez które pomocą objęto 51 rodzin liczących ogółem 116 osób, w tym 46 kobiet, 56 mężczyzn i 14 dzieci. Trzecia pod względem liczby niebieskich kart jest gmina Okonek. Założono w niej 42 karty, co w porównaniu z podobnymi pod względem liczby ludności gminą Złotów i Krajenką, w których założono odpowiednio 24 i 17 kart, stanowi negatywnie wyróżniający się wynik. Najlepiej w tej statystyce wypada gmina Zakrzewo, w której przy ok. 5 tys. mieszkańców założono zaledwie 8 niebieskich kart., podczas gdy mniej licznie zamieszkała gmina Tarnówka miała ich 9, a niewiele większa Lipka aż 18. Pytanie jednak, czy dane te można traktować jako obraz rzeczywistej skali przemocy w rodzinie? Janina Jędruch, stojąca na czele zespołu interdyscyplinarnego w Jastrowiu tłumaczy, że karty zakłada głównie policja. Wystarczy, że otrzyma telefon o awanturze domowej i podczas interwencji zakłada kartę. Potem jednak zdarza się, że zajmujący się sprawą członkowie zespołu ustalają, że faktycznie do użycia przemocy nie doszło, a co najwyżej zaszło jakieś nieporozumienie pomiędzy członkami rodziny.

– tłumaczy. Z kolei Tomasz Maliszewski, kierownik posterunku policji w Lipce, który swoim działaniem obejmuje także gminę Zakrzewo, zaznacza, że jeśli chodzi o Lipkę to problem dotyczy głównie terenów popegeerowskich. Zwrócił także uwagę, że najczęściej sytuacje dotyczą tych samych rodzin, dla których zakłada się wtedy kilka kart. W takim przypadku duża liczba kart w danej gminie wcale nie musi oznaczać, że przemoc dotyka wielu rodzin. Z drugiej strony ilość zakładanych kart może być zależna od świadomości społecznej.

„Można zaryzykować wnioskiem, że w związku z upowszechnieniem informacji o działaniu Zespołu Interdyscyplinarnego obserwuje się wzrost liczby osób korzystających z naszej oferty”

– czytamy w sprawozdaniu zakrzewskiego zespołu interdyscyplinarnego. Przewodnicząca apeluje, aby nie być biernym wobec przemocy: „Nie reagując na przemoc bierzemy na siebie odpowiedzialność za cierpienie drugiego człowieka, a być może i jego życie. Dlatego naszym obowiązkiem moralnym jest zgłaszanie odpowiednim służbom przypadków przemocy.”

To dopiero 40% atykułu. W dalszej części przeczytasz m.in.:

Skąd ta przemoc? – Głównym oskarżonym o powodowanie przemocy jest alkohol. Nadużywanie go przez sprawców przemocy jest wskazywane w sprawozdaniach jako...

Jak pomóc? – Osoby doznające przemocy potrzebują zwykle pomocy psychologicznej, prawnej, materialnej, medycznej, a także wsparcia emocjonalnego. Dlatego...

Nie jest łatwo – Zespoły zajmujące się przeciwdziałaniem przemocy w rodzinie realizują trudne zadanie, dysponując ograniczonymi środkami i możliwościami...

Niebieska karta – Procedura założenia karty rozpoczyna się w momencie wypełnienia formularza „Niebieska Karta–A” przez policjanta, pracownika socjalnego, przedstawiciela gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, ochrony zdrowia lub oświaty...

Liczba niebieskich kart założonych w poszczególnych gminach w 2016 r...

Subskrybuj i czytaj wszystkie artykuły bez ograniczeń[[pay]]

Skąd ta przemoc?

Głównym oskarżonym o powodowanie przemocy jest alkohol. Nadużywanie go przez sprawców przemocy jest wskazywane w sprawozdaniach jako istotny problem. Inne częste źródła przemocy wskazuje informacja przedstawiona przez zespół interdyscyplinarny z gminy Złotów. Czytamy w niej, że oprócz alkoholu są nimi: niezgodność charakterów, zazdrość, choroba psychiczna, problemy wychowawcze z dziećmi. Przemoc przybiera różne formy. Najczęściej stosowana jest fizyczna i psychiczna, choć pojawiają się także przypadki przemocy ekonomicznej, kiedy to np. pracujący za granicą mąż nie zostawia żonie i dzieciom pieniędzy do życia. Ponadto sprawozdanie przygotowane przez Jolantę Witkowską, przewodniczącą zespołu ze Złotowa, podaje takie zachowania jak: niszczenie mienia, groźby karalne czy zmuszanie do picia alkoholu. Najczęściej problem przemocy dotyczy rodzin określanych jako patologiczne, choć zdarza się także w przypadku tzw. „porządnych” rodzin. Janina Jędruch z Jastrowia zaznacza, że w tym drugim przypadku są to jednak przeważnie mniejsze nieporozumienia, które są szybko rozwiązywane przez rodzinę. Przemoc powiązana jest także z niższym stopniem zamożności rodzin. Widać to chociażby jeśli spojrzy się na dane dotyczące osób korzystających z pomocy społecznej. Odsetek ten jest wysoki w Jastrowiu i Okonku, które przodują także pod względem ilości niebieskich kart. Najwięcej ofiar przemocy to kobiety. Z drugiej zaś strony zdarzają się sytuacje, że próbują one wykorzystać procedurę niebieskiej karty w zatargach z partnerem, np. w sprawie rozwodu.

– opowiada przewodnicząca zespołu z Jastrowia.

Rys. Karol Bobkowski

Jak pomóc?

– o zasadności działania zespołów interdyscyplinarnych pisze Iwona Piątkowska z Zakrzewa. Rzeczywiście w skład zespołów wchodzą osoby z różnych instytucji: gminnych ośrodków pomocy społecznej, policji, sądu, pedagodzy, psychologowie, pielęgniarki. Ich pomoc ogranicza się głównie do porad, konsultacji i monitorowania sytuacji rodzin. W informacjach z poszczególnych gmin wspomina się o kierowaniu wniosków do gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych o ustalenie, czy sprawca przemocy jest uzależniony od alkoholu, poradach prawnika, kierowaniu osób dotkniętych przemocą do terapeuty. Ważnym zadaniem jest też czasowe odseparowanie ofiar przemocy od sprawcy, np. do czasu jego eksmisji. Gminy naszego powiatu korzystają w tym celu ze Specjalistycznego Ośrodka Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Pile, choć w gminie Jastrowie niedługo będzie do dyspozycji mieszkanie interwencyjne w Samborsku.

– przewodnicząca zespołu informuje, że w tej chwili trwają prace remontowe i w ciągu miesiąca mieszkanie powinno być gotowe. Jolanta Witkowska wymienia z kolei, iż „w ramach społecznego wsparcia Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Złotowie objął pomocą 26 rodzin dotkniętych problemem przemocy domowej. Z pomocy finansowej skorzystało 25 rodzin, pomocy w formie usług opiekuńczych – 2, bezpłatnych posiłków – 14”. Przemoc w rodzinach dotyka niestety także dzieci, które w takim przypadku należy otoczyć szczególną troską. Pomocna może być np. opieka pedagogów szkolnych.

„Powyższe działania mają zapobiegać zaburzeniom osobowości, nerwicom, psychozom czy uzależnieniom, ponieważ dzieci wychowywane w rodzinie z przemocą mają problemy emocjonalne w życiu dorosłym. Brak szacunku i miłości wyniesiony z rodzinnego domu będzie dla nich sytuacją naturalną”

– ocenia Iwona Piątkowska z Zakrzewa. Zespoły mocno stawiają także na szkolenie swoich członków, na ten cel przeznaczono w Okonku cały budżet wynoszący 3 tys. zł. Zespoły z niektórych gmin brały m.in. udział w spotkaniu z sędzią Anną Marią Wesołowską, a w gminie Złotów przewodnicząca zespołu na szkolenie pojechała aż do Zakopanego. Mimo ograniczonych możliwości działania zespoły odnoszą pewne sukcesy. W Okonku np. odnotowano, że u 6 osób stosujących przemoc nastąpiła zmiana zachowania. Także Janina Jędruch z Jastrowia cieszy się, że czasami udaje się wpłynąć na sprawców, choć są tacy, na których nic nie działa.

– mówi o przypadkach, gdy np. sprawca przemocy wychodzi z więzienia i wraca do domu.

Nie jest łatwo

Zespoły zajmujące się przeciwdziałaniem przemocy w rodzinie realizują trudne zadanie, dysponując ograniczonymi środkami i możliwościami. Swoją pracę wykonują w ramach normalnych obowiązków służbowych bądź zawodowych, nie dostają za to dodatkowego wynagrodzenia, choć zdarza się, że niektórym specjalistom, np. psychologom, płaci się za ich usługi. Stąd też nie zawsze mogą w należytym stopniu poświęcić się realizacji swoich zadań.

„Należy po raz kolejny zwrócić uwagę na frekwencję członków Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego w Złotowie na posiedzeniach grup roboczych czy zespołu. Często się zdarza, że odwołują oni swoje uczestnictwo, tłumacząc, że koliduje im to z obowiązkami służbowymi. Problem stwarza również dojazd z miejsca pracy na posiedzenia – koszty dojazdu członkowie ponoszą z własnych środków”

– czytamy w sprawozdaniu z gminy Złotów. Z kolei członkowie zespołu z Zakrzewa wskazują na wyraźną potrzebę funkcjonowania w gminie długotrwałej pomocy dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie, w tym stworzenia mieszkań chronionych.

Niebieska karta

Procedura założenia karty rozpoczyna się w momencie wypełnienia formularza „Niebieska Karta–A” przez policjanta, pracownika socjalnego, przedstawiciela gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, ochrony zdrowia lub oświaty. Co ważne, działania w ramach niebieskiej karty nie wymagają zgody pokrzywdzonego ani sprawcy. W dalszej kolejności osoba dotknięta otrzymuje formularz zawierający m.in. definicję przemocy, informację o prawach człowieka oraz miejscach, gdzie można uzyskać pomoc. Następnie członkowie zespołu, w oparciu o spotkania z osobami, których przemoc dotyczy, opracowują indywidualny plan pomocy.

Liczba niebieskich kart założonych w poszczególnych gminach w 2016 r.:
Jastrowie – 74
miasto Złotów – 57
Okonek – 42
gmina Złotów – 24
Lipka – 18
Krajenka – 17
Tarnówka – 9
Zakrzewo – 8

Przez przemoc w rodzinie należy rozumieć jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste osób najbliższych oraz innych osób wspólnie zamieszkujących lub gospodarujących, w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą.

Art. 207 § 1 Kodeksu karnego:
Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.[[/pay]]