Kiedy Pan coś znowu zrobi!?

W swojej trzydziestoparoletniej działalności nigdy żadnych pieniędzy za to nie brałem. Z jednym wyjątkiem – za wiersz o Złotowie dostałem kiedyś 100 zł

Nie ma co rozmawiać o pieniądzach, robię to co lubię

Prowadziłem kiedyś, zaniechane już niestety, Zaduszki Poetyckie, czyli cybernetyczny pomysł, na który wspólnie wpadliśmy z Pawłem Berendtem. Próbowałem to reaktywować, ale to są koszty nagłośnienia, transportu itd. W ubiegłym roku zrobiliśmy to ze znajomymi bez mikrofonów. Nie było muzyki, staliśmy na Cmentarzu Komunalnym przed głównym krzyżem. To było czyste wariactwo, happening. Ja zresztą nigdy nie ukrywałem, że jestem wariatem i będę nim do końca życia

Reklama

Wzruszające i bardzo ciepłe były reakcje ludzi, którzy przechodzili, zatrzymywali się, słuchali. Najważniejsze, że chcieliśmy zrobić coś takiego i zrobiliśmy to, pomimo zerowych środków.

Zawsze byłem optymistą i cieszy mnie wszystko. Póki zdrowie i siły mi pozwalają, robię to dla innych

Pomogłem wydać sporo tych książeczek, ale to taka trochę partyzantka

Ostatnio na pomysł, żeby coś zrobić wpadliśmy w 2016 roku. Powstał zbiorek wierszy czterech autorów: Szymona Bochenka, Ryszarda Kilara, Tadeusza Stecyka i moich. Wymagało to trochę wysiłku, siedziałem nad tym wieczorami, dokonałem wyboru tekstów, zredagowałem całość i opatrzyłem wstępem

Miałem problem z wymyśleniem tytułu dla tego tomiku, ale pomógł burmistrz Adam Pulit, który wsparł wydawnictwo swoim patronatem. Stanęło na „Poeci dla Złotowa”

Reklama

Jestem tam takim gryzipiórkiem przepisującym sprawozdania, prowadzącym kronikę. Spotykamy się w Klubie Ziemowit, 20–30 osób, raczej już nie młodzieniaszków. Sam nigdy nie byłem na kresach, a sekretarzem zostałem z racji tego, że mama stamtąd pochodziła

W tym roku Miłośnicy Kresów już po raz drugi zorganizowali powiatowy recytatorski konkurs Poezji Kresowej. Przyszło kilkadziesiąt osób zainteresowanych tym intymnym odbiorem i to jest to, co cieszy mnie najbardziej – jest na tego rodzaju twórczość zapotrzebowanie. Znajoma nauczycielka za każdym razem upomina mnie: „Panie Jurku! Kiedy pan coś znowu zrobi!?”.

Reklama

Przeczytałem mnóstwo książek, ale na poezji się nie znam, raczej ją czuję

Za dziecka byli to m.in. Brzechwa, Tuwim. Z lekturami obowiązkowymi było trochę inaczej, bo były na siłę, prozę zacząłem nadrabiać później. Dostojewski, Wyspiański, Sienkiewicz…

„Quo Vadis” przeczytałem więcej niż dziesięć razy i za każdym razem odbierałem to zupełnie inaczej

Poezja też wywarła na mnie ogromne wrażenie, dzięki temu zacząłem sam coś pisać. Bardzo cenię sobie teksty Jana Krzysztofa Adamkiewicza, wspaniałego Adama Ziemianina, Przybosia, Lechonia, przaśnego, ale pełnego wieloznaczności Leśmiana. Z „naszych” poetów zawsze lubiłem teksty Andrzeja Nowickiego. To był wspaniały, normalny człowiek i kumpel. Zresztą napisałem o nim kiedyś, że zna się na psach i kotach, ale przede wszystkim na ludziach. Rysiu Kilar pisze o wojennych wspomnieniach, o swoich autentycznych przeżyciach, po wielu latach wracając do czasów dzieciństwa. Nie przeżyłem nigdy wojny, zsyłek i tym podobnych rzeczy, ale te teksty emocjonalnie zbliżają mnie do jego przeżyć, dzięki nim zachowuje się jakaś prawda.

Reklama

Wykruszamy się

Kiedyś sporo fajnych osób skupił wokół siebie Klub Literacki. Bolesne i smutne jest to, że ludzie piszący są, jednak ci nowi piszą głównie do tzw. „Szuflandii”, jak mawiał nieżyjący już Andrzej Nowicki. Do tego potrzebny jest jakiś duchowy ekshibicjonizm, który jest odpowiedzią na pytanie „jaka porcja odwagi potrzebna jest do przełamania się i wzięcia odpowiedzialności za to co się robi, czyli pisze?” Trzeba też znaleźć odpowiedniego odbiorcę, który zrozumie i oceni wartość tych rzeczy. Ogólnie wielką sztuką jest coś powiedzieć, ale jeszcze większą jest coś zrozumieć. Tacy kaskaderzy literatury jak Halina Poświatowska, Rafał Wojaczek, Bruno Milczewski, Edward Stachura mogli się nie przejmować odbiorem swoich dzieł. Być albo nie być dla poety to druk i reakcja czytelnika, jeśli trafisz na ścianę i niezrozumienie, czasem lepiej dać sobie spokój. Granica jest tu cienka i trzeba wiedzieć czego się chce

Reklama

Wygrałem kiedyś konkurs jednego wiersza w Pile, a dostałem po łapach od szefa komisji Tadeusza Krzyżańskiego. Wiersze podpisywane były kryptonimami. Tadek dowiedział się, że to ja byłem autorem zwycięskiego tekstu, wziął mnie na bok i mówi: „K...a, to ty?” A ja na to: „No niestety, popełniłem błąd i wygrałem”.

Spojrzałem, a tu taka piękna istota. Zakochałem się

W moim życiu było kilka dziewcząt, nigdy jednak nie sądziłem, że przydarzy mi się coś takiego. Byliśmy razem blisko 12 lat. Jak żona zginęła chłopaki mieli sześć i dziewięć lat. Choć Teresa nie żyje od 27 lat, wciąż jest miłością mojego życia. Potem oczywiście, choć nie jestem żadnym Don Juanem, przyjaźniłem się z innymi paniami... Jednak do dzisiaj ideałem kobiety pozostała dla mnie moja Teresa

Wszystko jest możliwe, może znajdę jeszcze jakąś niebogę i jej pomogę, a ona mi pomoże. Latka lecą i dobrze jest, jak jest ktoś przy nas, kto ciepłą herbatkę pod nos podstawi, pośmieje się, porozmawia. Ja nieraz z psem rozmawiam i wydaje mi się, że mam kręćka. Mój tato, który zmarł 9 lat temu zawsze tak twardo powiadał: „Żebyście robili wszystko dobrze w życiu, oby nic nikomu nie zaszkodzić.” I ja mam tę satysfakcję, że idąc ulicą nikt do mnie nie strzela, nie rzuca kamieniem

Reklama

Nie przewidywałem tylko nigdy takiej sytuacji, że na te moje stare lata zmienię miejsce zamieszkania

To była diametralna zmiana, która poniekąd zmieniła moje życie. Tam miałem możliwości, swój warsztat, mogłem coś zrobić, ponaprawiać, dorobić sobie. Trochę się pozmieniało, wielu rzeczy nie opłaca się już naprawiać, ludzie wolą kupić nowy sprzęt. Nie mam zbyt dużych dochodów. Czasem wpadnie jakiś grosz, ktoś zaprosi na obiad. Staram się jakoś wiązać koniec z końcem – zbieram owoce, grzyby, korzystam z obiadów z pomocy społecznej. Sam też staram się pomagać innym, choćby starszym kolegom po piórze trawnik skoszę, gałązki przytnę w ogrodzie.

Reklama

Ktoś mi kiedyś zarzucił, że piszę wiersze okazjonalne, ale jak ma być inaczej, skoro to samo życie dostarcza nam tematów

Tematyka zmienia się jak pogoda, najistotniejszy jest klimat. Niemiecki filozof Martin Heideger stwierdził kiedyś, że do człowieka najłatwiej dotrzeć właściwą poezją. Zawsze bardzo emocjonalnie przeżywałem Poetyckie Zaduszki. Występowałem na tej scenie, a o sto metrów dalej był grób mojej żony. „Rozmowy z nieobecną” to tematyka cmentarna, ale forma tych tekstów miała być raczej wyrazem tęsknoty za rozmową, a nie żalu i tragizowania. Chodziło mi o taką zwykłą ludzką emocję. Ja Ciebie kochałem i kocham Cię nadal... i z Tobą gadam... a ona do mnie nic.

Jestem sam, klucze zostawiłem sąsiadowi, on też jest samotny, trzeba się wspierać

To nieuchronnie kiedyś przyjdzie, ale muszę najpierw jeszcze trochę narozrabiać. Samotność jest gorsza od śmierci, druga osoba może nas zmobilizować do życia i to jest najpiękniejsze. Kiedyś wracam z pracy, a żona mi mówi: „Jurek, może byśmy trochę poprzestawiali meble, co?” Pomyślałem sobie: „Co jej znowu do głowy strzeliło?” i nie za bardzo miałem na to ochotę. W końcu jednak dałem się namówić i po kilku dniach dotarło do mnie – ten sam pokój, te same meble, a wszystko jakieś inne, nowe

Inspiracje przychodzą i odchodzą, trzeba wykorzystać właściwy moment. Przeszkadza nam lenistwo, zmęczenie, ale to się opłaca, bo odkrywamy coś na nowo, coś nas ubogaca, pomimo tego, że nasz stan posiadania wcale się nie zmienia. To ludzie nas inspirują i dają odpowiedź na pytania: „Po co żyjemy, co jest najważniejsze?”. Już Sokrates pisał, że żyjemy dla innych. Poeci są tego świetnym przykładem. Nie można zamykać się w czterech ścianach i odseparowywać od życia przed telewizorem