Nie chcą do więzienia. Skazani sami za kratki nie idą

Dzień dobry. Nazywam się Nowak, sąd skazał mnie na pół roku, przyszedłem odsiedzieć karę... Kto z nas zapukałby do więziennej bramy, bo kiedyś tam nakazał mu to sędzia? Niewielu, prawda? No i też skazańcy tego nie robią. W roku 2015 do Aresztu Śledczego w Złotowie w celu odbycia kary pozbawienia wolności nie stawiły się 152 osoby.

– skala jest szeroka – mówi dyrektor aresztu, kapitan Andrzej Mikrut.

Sąd sądem...

Jak to się dzieje, że np. osoba, która nas okradła i na naszych oczach została przez sędziego skazana na więzienie, chodzi wolno? Bo sądy w Polsce rzadko wydają postanowienia o natychmiastowym umieszczeniu skazanego w więzieniu. Regularnie natomiast wyznaczają skazanym na karę od kilku dni do trzech lat pozbawienia wolności termin stawienia się w zakładzie karnym.

– twierdzi dyrektor Mikrut. Tyle, że wielu z nich ani myśli rezygnować z wolności. I to poniekąd dobrowolnie.

– szef AŚ w Złotowie mówi o późniejszych tłumaczeniach poszukiwanych skazanych[[pay]].

A tych jest w kraju do czterdziestu tysięcy rocznie. Na koniec 2013 roku sądy w Polsce wydały ponad 49,5 tysiąca prawomocnych wyroków (dotyczących ponad 40 tys. osób), w których sąd wyznaczył termin stawienia się do odbycia kary. Ilu z nich się nie stawiło? Ponad 35, 3 tysiąca.

– Andrzej Mikrut powołuje się na dokumentację osadzeniową prowadzoną przez dział ewidencji.

Jak kotek z myszką

Co dzieje się wówczas, gdy Nowak nie puka do bramy więzienia? Po trzech dniach areszt informuje o tym sąd.

– wyjaśnia oficer prasowy Komendy Powiatowej Policji w Złotowie, sierż. sztab. Maciej Forecki.

Sytuacja jest kuriozalna – policja zatrzymuje przestępcę, trafia on przed sąd, który go skazuje, a potem ponownie policjanci muszą go szukać, gdy nie stawił się w zakładzie karnym. W komendach do poszukiwań oddelegowani są funkcjonariusze, którzy specjalizują się w tym temacie.

– zauważa dyrektor aresztu w Złotowie.

Dodać należy, że skazani nie czekają potulnie w domach, aż do ich drzwi zapukają mundurowi. Wyjeżdżają, ukrywają się i czekają aż wyrok im się przedawni. A znalezienie ich wcale nie jest łatwą sprawą. Nawet jeśli nakaz doprowadzenia sąd zamieni na list gończy uprawniający do poszukiwania skazańca na terenie całego kraju. Przestępcy więc unikają wymiaru sprawiedliwości mogą, bo czas działa na ich korzyść. W 2015 roku KPP Złotów realizowała trzydzieści osiem listów gończych (osiem z roku 2014). Nakazów doprowadzania miała ponad dwieście dwadzieścia. W KPP Złotów skuteczność poszukiwań ukrywających się wynosi około 76%.

Przestępca nie spieszy się do oglądania Złotowa zza krat

Niewydolny system

Problem w tym, że poszukiwany nie może się zameldować, ani podjąć legalnej pracy. Najprawdopodobniej więc żyje z łamania prawa.

– przyznaje dyrektor Mikrut, choć zapewnia, że najgroźniejsi przestępcy są izolowani natychmiast i np. w odniesieniu do zabójców sądy nie orzekają terminu stawienia się w zakładzie karnym.

– dopowiada po chwili zastanowienia.

Znamienne jest jednak to, że za niestawienie się w zakładzie skazanym właściwie nic nie grozi.

– mówi rzecznik Sądu Okręgowego w Poznaniu, sędzia Aleksander Brzozowski. Prawo przewiduje jedynie obciążenie delikwenta kosztami jego doprowadzenia do aresztu. W praktyce jednak robi to rzadko. Czego więc mogą się obawiać skazańcy?

– wyjaśnia Andrzej Mikrut. Z kolei sędzia Brzozowski odmówił odpowiedzi na pytanie, czy taki system nie jest kryminogenny i czy sądy dobrze robią oddając inicjatywę (stawi się – nie stawi) skazanym.

– stwierdził.

Jeśli chodzi o dyscyplinę, to większa jest ona w przypadku osób, którym udzielony przerwy w odbywaniu kary. Na przykład z przyczyn zdrowotnych. Jeżeli taka osoba nie wróci do aresztu we wskazanym terminie, wówczas zakład informuje o tym prokuraturę, bo to jest przestępstwo. W ubiegłym roku w Złotowie były trzy takie przypadki. Sąd może im wówczas „dołożyć” wyroku.

Więzienie nie dla wszystkich

System sprawiedliwości w Polsce jest niewydolny z jeszcze jednego powodu: w zakładach karnych jest mniej miejsc niż skazanych. Areszt w Złotowie może jednorazowo gościć sto sześćdziesiąt jeden osób. Nie jest więc w stanie przyjąć wszystkich, których skierował do niego sąd.

– przyznaje dyrektor AŚ w Złotowie. Sytuacja ta powtarza się co roku i, póki co, rozwiązania nie ma.

– mówi A. Mikrut.

A że w tej chwili system jest niewydolny i kryminogenny, bo skazańcy biegają po ulicach i prawdopodobnie popełniają kolejne przestępstwa? Na to pytanie odpowiedzi nie ma również. [[/pay]]