Odkrycie! - cmentarzysko starożytnych Gotów

W lasach okalających Jastrowie archeolodzy badali kurhany i szukali kamiennych kręgów. To może być bardzo cenne odkrycie

Na ślad wskazujący, że w pobliżu Jastrowia może znajdować się cmentarzysko sprzed wieków trafiono dzięki mapom terenu, sporządzonym przy użyciu skaningu laserowego, tzw. LIDAR–u. Jest to urządzenie podobne do radaru. Do skanowania terenu z samolotu wykorzystuje laser i teleskop.

– mówi archeolog, który przyjechał na wykopaliska pod Jastrowiem, gdzie dzięki lidarowi trafiono na ukształtowanie terenu wskazujące, że może się tam znajdować cmentarzysko kurhanowe i kamienne kręgi. Po zawiadomieniu przez pilskiego konserwatora zabytków na miejsce przybyła ekipa archeologiczna pod kierownictwem Andrzeja Kasprzaka z Koszalina.

Obrady w kamiennym kręgu

Miejsce odkrycia owiane jest aurą tajemniczości. Kierownik prac zgodził się na naszą wizytę pod warunkiem, że nie wyjawimy dokładnej lokalizacji wykopalisk. Tak archeolodzy jak i konserwator zabytków obawiają się bowiem łowców skarbów z wykrywaczami.

– tłumaczy Andrzej Kasprzak. Żeby przyjechać tutaj wziął urlop i zebrał grupę wolontariuszy, z którą, dzięki uprzejmości gminy, zakwaterował się w centrum rekreacyjnym w Nadarzycach. Jako cel wyznaczył sobie przede wszystkim ustalenie chronologii miejsca oraz sprawdzenie, czy rzeczywiście istniały tutaj kamienne kręgi...

Pozostało jeszcze 84% tekstu
Zaloguj się i zostań stałym Czytelnikiem

[[pay]]

– archeolog tłumaczy, że same kurhany, które w terenie były widoczne już na pierwszy rzut oka, mogły zostać usypane zarówno 3 tysiące lat temu przez ludność kultury łużyckiej, która zamieszkiwała także osadę w Biskupinie, jak i nawet przez Słowian we wczesnym średniowieczu. Szukał więc wskazówek, które pozwoliłyby mu ściślej określić, kto i kiedy grzebał tutaj zmarłych.

Przyjechałem tutaj szukać słynnych Gotów, bo to jest mój obszar zainteresowań

– Andrzej Kasprzak miał przeczucie, że w pobliżu Jastrowia trafi na ślady starożytnego ludu. Wskazywać miały na to właśnie kamienne kręgi, które wyróżniały cmentarze gockie. Podobne konstrukcje odkrywane na innych stanowiskach wyglądały tak, że okrąg tworzyły rozstawione w odstępach kamienne stele, niekiedy znacznych rozmiarów. Oznaczony w jakiś sposób był także środek takiego kręgu. Co ciekawe, choć kręgi były budowane na cmentarzyskach, to w ich obrębie nie chowano zmarłych. Jaką więc pełniły funkcję?

– wyjaśnia Andrzej Kasprzak. W trakcie wykopalisk w jednym z wykopów natrafił na bruk kamienny, który mógł tworzyć wnętrze takiego kręgu. W ciągu dalszych prac nie udało mu się jednak jednoznacznie potwierdzić ich istnienia. Niemniej zamierza tutaj wrócić i szukać ich dalej, a już teraz jest pewien, że cmentarzysko jest pozostałością po Gotach.

Andrzej Kasprzak na tropie Gotów pod Jastrowiem

Wędrówki Gotów

Skąd ta pewność?

– tłumaczy archeolog. Nie podejrzewa też, aby skorupy naczyń dotarły tutaj w sposób przypadkowy, np. poprzez handel.

– z odpowiedzią znowu spieszy Andrzej Kasprzak. Dlatego wnioskuje, że cmentarzysko założyli Goci z tzw. kultury wielbarskiej. Lud ten, pochodzący ze Skandynawii, zamieszkiwał tereny północnej Polski mniej więcej od 70–80 r. do połowy III w. Z tego okresu odkryto jak na razie tylko sześć stanowisk z kręgami kamiennymi. Najsłynniejsze znajduje się w Odrach niedaleko Chojnic, a najmłodsze, bo odkryte zaledwie dwa lata temu, pod Czaplinkiem. Jeśli w Jastrowiu udałoby się potwierdzić istnienie kręgów, to byłoby to siódme takie stanowisko. Według Andrzeja Kasprzaka miejsce takie, oprócz wartości historycznej, miałoby spory potencjał turystyczny. Wracając do Gotów, to po opuszczeniu północnej Polski skierowali się na południowy wschód aż na ziemie dzisiejszej Ukrainy. Stamtąd, naciskani przez koczowniczych i walecznych Hunów, którzy w połowie IV w. wywołali proces zwany wielką wędrówką ludów, Goci podzieleni już wcześniej na Wizygotów i Ostrogotów ruszyli na zachód. Ci pierwsi po złupieniu Rzymu, stolicy ówczesnego cywilizowanego świata, osiedlili się na Półwyspie Iberyjskim, zaś Ostrogoci założyli swoje państwo w Italii, na gruzach Cesarstwa Zachodniorzymskiego. Ich historia została opisana w VI w. w dziele Getica.

– mówi poszukiwacz śladów Gotów w północnej Polsce.

To nie koniec

Pierwsze wykopaliska zakończyły się więc ustaleniem ludu, który założył cmentarz oraz określeniem ram czasowych. Były to jednak zaledwie wstępne badania. Andrzej Kasprzak określa je jako sukces i zapowiada, że będzie chciał tutaj powrócić za rok, żeby spróbować zastosować metody specjalistyczne, np. geomagnetykę.

– wciąż wierzy, że uda mu się odnaleźć tutaj kamienne kręgi. Cieszy się też, że w swoich pracach może liczyć na wsparcie oraz zainteresowanie władz gminy i nadleśnictwa, na którego terenie zlokalizowane jest cmentarzysko.
[[/pay]]