Przekroczenie granic obrony koniecznej a polskie prawo

Obrona konieczna jest podjęciem działań mających odeprzeć bezpośredni, rzeczywisty i bezprawny zamach na dobro chronione prawem. Pod pojęciem tym kryje się każde działanie, które na celu ma odparcie zamachu napastnika – niezależnie czego owy atak dotyczy. Co w przypadku, gdy granica obrony koniecznej zostanie jednak przekroczona?

Obrona konieczna w polskim prawie

O obronie koniecznej przeczytać możemy w artykule 25. Kodeksu Karnego. Treść pierwszego paragrafu tego artykułu brzmi: 

§ 1. Nie popełnia przestępstwa, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni, bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem.

Kluczowe są użyte w paragrafie pierwszym przymiotniki. Czyn bezprawny rozumieć powinniśmy jako taki, który jest sprzeczny z aktualnym prawem. Bezpośredni zamach z kolei wyznacza bezpośrednie niebezpieczeństwo oraz zgodność w czasie zamachu i obrony.  Więcej o obronie koniecznej przeczytać można na stronie adwokatów z Poznania, klikając w link: https://smadwokaci.pl/aktualnosci/prawo-karne/obrona-konieczna/. Przytoczony wcześniej przepis mówi o kontratypie, czyli okoliczności wyłączającej karną bezprawność czynu. Oznacza to, że zachowanie, które normalnie uznane zostałoby za przestępstwo, nie jest nim. Postępowanie takie staje się dozwolone i usprawiedliwione ze względu na zaistnienie okoliczności wynikających z faktu wyłączenia przesłanek winy.

Przekroczenie granic obrony koniecznej

Na początku przytoczyć warto dalszą część przepisu 25. Kodeksu Karnego. 

§ 2. W razie przekroczenia granic obrony koniecznej, w szczególności gdy sprawca zastosował sposób obrony niewspółmierny do niebezpieczeństwa zamachu, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia.

§ 2a. Nie podlega karze, kto przekracza granice obrony koniecznej, odpierając zamach polegający na wdarciu się do mieszkania, lokalu, domu albo na przylegający do nich ogrodzony teren lub odpierając zamach poprzedzony wdarciem się do tych miejsc, chyba że przekroczenie granic obrony koniecznej było rażące.

§ 3. Nie podlega karze, kto przekracza granice obrony koniecznej pod wpływem strachu lub wzburzenia usprawiedliwionych okolicznościami zamachu.

O tego rodzaju przekroczeniu mówić można zatem w dwóch przypadkach: 

• gdy obrona jest niewspółmierna do niebezpieczeństwa zamachu. Jest to tzw. eksces intensywny (niewspółmierność obrony). 

• gdy miejsce ma eksces ekstensywny (zastosowana obrona ma charakter przedwczesny, kiedy zamach na dobro chronione prawem jeszcze nie nastąpił lub spóźniony, w sytuacji, gdy zamach już się skończył). 

  Reklama

W przypadku wystąpienia wymienionych ekscesów osoba broniąca jest odpowiedzialna za swoje czyny, jednak sąd może ją potraktować zdecydowanie łagodniej. W niektórych sytuacjach nawet może dojść do odstąpienia od nałożenia kary. 

Przekroczenie granic obrony koniecznej – podsumowanie

Znajomość tego rodzaju przepisów okazuje się niezwykle przydatna. Warto więc pamiętać, że aby można było mówić o zaistnieniu obrony koniecznej, muszą wystąpić łącznie 2 elementy. 1) Zamach, który rozumie się jako zachowanie, które zmierza do naruszenia dobra chronionego prawem oraz 2) obrona, rozumiana jako podjęcie działań zmierzających do odparcia zamachu. Polskie prawo zapewnia ochronę osobom, które z różnych przyczyn zastosowały przekroczenie granic obrony koniecznej – wszystko jednak zależy od indywidualnej sytuacji. Aby dokładniej poznać swoje prawa, warto skontaktować się ze specjalistą – adwokatem lub prawnikiem.

Artykuł Partnera