Różne oblicza zaćmy – jakie są rodzaje tej choroby oczu i jak je leczyć?

Zaćma to jedno z najczęściej występujących schorzeń narządu wzroku. Nieleczona może prowadzić do problemów z widzeniem, a w ostateczności nawet do ślepoty. Istotą choroby jest zmętnienie soczewki oka, które stopniowo pogarsza ostrość wzroku. Choć wielu osobom przypadłość ta kojarzy się wyłącznie ze starszymi ludźmi, w rzeczywistości może mieć różne przyczyny. W dzisiejszym artykule przedstawimy krótko następujące rodzaje zaćmy: starczą, pourazową, posterydową i pęczniejącą.

Zaćma, zwana również kataraktą, to powszechna choroba oczu prowadząca do stopniowego pogorszenia ostrości widzenia. W zależności od typu schorzenie może rozwijać się latami, powoli obniżając jakość wzroku człowieka. W praktyce okulistycznej wyróżnia się kilka postaci katarakty, które różnią się m.in. przyczyną powstawania. Uwzględniając to kryterium, możemy wyróżnić kilka najczęściej diagnozowanych typów.

Zdecydowanie najpowszechniejsza jest zaćma starcza. Może zaczynać się po 40. roku życia, a objawy zwykle ujawniają się po 50.-60. roku. Zaćma związana z wiekiem rozwija się w wyniku naturalnych procesów starzenia. Z biegiem czasu, w wyniku procesów metabolicznych i stresu oksydacyjnego, dochodzi do denaturacji białek budujących soczewkę, co skutkuje utratą jej przezierności i powstaniem zmętnienia. Jedynym sposobem na trwałe pozbycie się zaćmy jest zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu zmętniałej soczewki i wszczepieniu sztucznej.

Zaćma pęczniejąca to stan, w którym soczewka gwałtownie zwiększa swoją objętość wskutek chłonięcia wody. Bardzo często towarzyszy ona tzw. zaćmie cukrzycowej, wywołanej zaburzeniami metabolizmu glukozy wewnątrz oka. https://eyemed.pl/baza-wiedzy/zacma-peczniejaca/. Jest to dość rzadko diagnozowana choroba okulistyczna, dotycząca młodszych i starszych pacjentów. W jej przypadku głównym czynnikiem rozwoju jest niewyrównana glikemia. To powikłanie cukrzycy prowadzi do zmętnienia soczewki oka, co z kolei wpływa na jakość widzenia. W odróżnieniu od zaćmy starczej, w przebiegu zaćmy cukrzycowej włókna soczewki puchną, powodując tym samym zwiększenie objętości samej soczewki przez absorpcję wody. Taki proces może zaburzać wymiary w strukturze oka, co przyczynia się do znacznego pogorszenia widzenia. Leczenie jest konieczne, a jedyną skuteczną metodą jest metoda chirurgiczna. Operacja zaćmy pęczniejącej wymaga od chirurga dużej precyzji ze względu na wysokie ciśnienie wewnątrz soczewki, co sprawia, że jest to zabieg o podwyższonym stopniu trudności. Można ją jednak wykonać np. w Centrum Okulistycznym Eyemed w Lublinie. To nowoczesna placówka w regionie, gdzie zabiegi zaćmy są przeprowadzane przez wysokiej klasy okulistów-mikrochirurgów.

Zaćma posterydowa to jeden z rzadziej diagnozowanych typów katarakty: https://eyemed.pl/baza-wiedzy/zacma-posterydowa/. Jest to wariant zaćmy nabytej, występujący zazwyczaj pod postacią zmętnienia podtorebkowego tylnego, będący konsekwencją długotrwałego stosowania leków steroidowych. Ryzyko dotyczy m.in. leków związanych z terapią astmy, chorób autoimmunologicznych czy alergii. Schorzenie najczęściej objawia się stopniowym pogorszeniem ostrości widzenia i nadwrażliwością na światło. Choroba może pojawić się u pacjentów przyjmujących sterydy drogą doustną, ale nie tylko. Do wystąpienia zaćmy posterydowej mogą przyczynić się także leki stosowane miejscowo. Niestety odstawienie sterydów nie cofnie zmian, jakie zaszły w obrębie soczewki. Wyleczenie zaćmy posterydowej, podobnie jak innych typów katarakty, jest możliwe jedynie poprzez wykonanie operacji.

Jedną z podstawowych odmian katarakty niezwiązanych z wiekiem jest zaćma pourazowa: https://eyemed.pl/baza-wiedzy/zacma-pourazowa/. Schorzenie rozwija się na skutek doznanego urazu gałki ocznej – mechanicznego, chemicznego lub fizycznego. Innymi słowy, do zmętnienia soczewki może dojść w wyniku:

●      uderzenia,

●      skaleczenia,

●      oparzenia,

●      porażenia prądem elektrycznym.

Zaćma pourazowa może wystąpić u osób w każdym wieku. Leczenie schorzenia jest jak najbardziej możliwe. Choć podstawową metodą pozostaje operacyjne usunięcie soczewki, zabiegi w przypadku zaćmy pourazowej są często bardziej skomplikowane i wymagają od chirurga np. zastosowania specjalistycznych metod stabilizacji nowej soczewki.

Źródła:

1. https://www.mp.pl/cukrzyca/powiklania/66527,zacma-i-jaskra (dostęp: 9.04.2026 r.)

2. https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/chorobysoczewki/73341,zacma (dostęp: 9.04.2026 r.)

 Materiał sponsorowany