Saga strażackich rodów

Co przyciągnęło ich do straży? Mundur? Chęć pomagania ludziom? Zdecydowanie - niesienie pomocy

Powojenna historia Krajenki nieodłącznie jest związana z miejscową Ochotniczą Strażą Pożarną. Chyba nie ma w mieście rodziny, z której przynajmniej jedna osoba nie była lub nie jest członkiem straży. Do najliczniej reprezentowanych należą Waldowscy i Baranowscy.
Przygoda rodzin Baranowskich i Waldowskich z Krajenki ze strażą rozpoczęła się w roku 1957 od Jana Waldowskiego. Jan Waldowski, brat Leokadii Baranowskiej, dzisiaj jest patronem jednostki. Imię to nadano jednostce w 1989 roku. Nawet na autokarze jest napis „OSP w Krajence im. J. Waldowskiego”. - Ten autobus jeździ po całym kraju, ludzie zastanawiają się, że pewnie ten Waldowski musiał być kimś bardzo ważnym i znanym. Dla nas był. Żona świętej pamięci prezesa Waldowskiego, jak zobaczyła ten napis, to się rozpłakała – mówi obecny prezes OSP w Krajence Andrzej Martin.
[[reklama]]
Pod koniec lat siedemdziesiątych pani Lonia (jak jest powszechnie nazywana) wstąpiła do strażackiego chóru. Wcześniej, na początku lat sześćdziesiątych, w szeregi OSP w Krajence wstąpił jej najstarszy syn Andrzej. W roku 1968 reprezentował jednostkę we Wrocławiu na krajowych zawodach sportowo-pożarniczych, w których to OSP w Krajence zdobyła srebrny medal. Taki sam medal, w roku 1972, zdobyli na zawodach w Krakowie, w których brał udział również Andrzej Martin. W 1964 roku ekipa zdobyła na podobnych zawodach medal złoty.
Andrzej Baranowski był również gospodarzem jednostki i kierowcą. Najlepszym mechanikiem w wojewódzkie koszalińskim był wówczas Kazimierz Pipowski - „złota rączka”. To on zaszczepił Andrzejowi Baranowskiemu umiłowanie do mechaniki. Ten z kolei przekazał Piotrowi i Jackowi Baranowskim i Markowi Waldowskiemu.
[[nowa_strona]]
Najpierw bieganie
Piotr Baranowski z rówieśnikiem Markiem Waldowskim (synem prezesa Jana) „strażakiem” został w wieku dwunastu lat. - Chcesz wyrosnąć na prawdziwego strażaka, musisz zacząć od biegania. W latach siedemdziesiątych wygrywaliśmy zawody powiatowe, wojewódzkie, wówczas jeszcze należeliśmy do koszalińskiego. Potem, jak w 1972 roku powstała orkiestra dęta, kazał się nam do niej zapisać. I tak się zaczęło – wspomina Piotr Baranowski. Problemów z graniem nie mieli, bo obaj pochodzą z bardzo muzykalnych rodzin. Dziadek i ojciec byli organistami w Krajence, natomiast pradziadek Waldowski grał w carskiej orkiestrze dętej.
Wszystkie trzy remizy, które wybudowano w Krajence, powstały z inicjatywy Jana Waldowskiego. W pierwszej z nich dzisiaj znajduje się Krajeński Ośrodek Kultury. Drugi dom strażaka powstał obok KOK-u, w miejscu, gdzie dzisiaj mieszczą się prywatne sklepy - swego czasu OSP przekazała to GS Krajenka na pawilon handlowy. Trzeci mieści się w obecnym budynku.
Co myślą żony o pasji mężów? - Różnie. Na ogół mamy wyrozumiałe małżonki. Trzeba jednak podkreślić, że czas poświęcony straży odbywał się kosztem rodziny. Ogólnie nie możemy narzekać – mówią moi rozmówcy.
[[reklama]]
Ku potomnym
Jan Waldowski w roku 1982 postanowił zapisywać i dokumentować wszystko, co się w jednostce dzieje. Tak rozpoczął się kolejny etap w OSP w Krajence: zbierano stare zdjęcia, spisywano wspomnienia, zapisywano bieżące wydarzenia. To były zaczątki kroniki, którą zaczął prowadzić Piotr Baranowski. Po nim obowiązek ten wzięła na siebie jego mama, a siostra Jana - Lonia zajmowała się kronikami do 2010 roku. Po niej kroniki prowadzi Anna Baranowska, żona Jacka. Z kronikami pani Lonia jeździła na przeglądy wojewódzkie i krajowe, odnosząc liczne sukcesy.
Synowie poszli w ślady ojców i również wstąpili do OSP w Krajence. Dzisiaj synowie Jacka i Piotra Baranowskich oraz Marka Waldowskiego są zawodowymi strażakami; jeden pracuje w Warszawie, reszta w Złotowie.
- Dziecko lekarza zostaje lekarzem, prawnika prawnikiem, więc to normalne, że syn strażaka będzie strażakiem – oświadcza Jacek Baranowski.
[[nowa_strona]]
Nepotyzm, który chwalą
W skali kraju są przypadki, że rodziny „rządzą” Ochotniczymi Strażami Pożarnymi. Ale chyba nie ma nigdzie takiego fenomenu, że niemal jedna trzecia składu jednostki to krewni. - Chyba jest to jedyna instytucja, gdzie nepotyzm jest wskazany i pozytywny, a dowodem niech będą notowania strażaków w sferze zaufania społecznego. Podkreślają to nawet komendanci powiatowi i są z tego powodu zadowoleni. Uważają, że jednostki takie działają bardzo dobrze – twierdzi Jacek. W OSP w Krajence są też inne rodziny, które mają licznych reprezentantów w jednostce: Makarewiczowie, Krawczykowie, Karpińscy, Wójcikowie, Mołdawscy, Witkowiczowie itd.
[[reklama]]
Czym dzisiaj Krajenka przyciąga młodzież? - Na ostatnim zarządzie dosyć ostro stwierdziłem, że chyba zapomniano o Młodzieżowych Drużynach Pożarniczych. Ogólnie we wszystkich OSP jest coraz mniej młodzieży, chociaż u nas jest to najmniej widoczne. Chyba przyciąga ich orkiestra, bo za darmo mogą poznać nuty i nauczyć się grać. Dobrą robotę robi Piotr, bo co sobotę zbiera młodych na szkolenia i ćwiczenia. I młodzi przychodzą – przyznaje Andrzej Martin.
- Ale nie jest tak fajnie jak byśmy sobie tego życzyli. Zawsze mogłoby być lepiej. Dzisiaj przyciągnąć młodzież to naprawdę jest sztuka – tłumaczy Jacek.
Jednostka liczy dziś około 80 osób, w tym 33 osoby to członkowie orkiestry, liczną grupą 12 członków stanowią honorowi jej członkowie. - O czym my mówimy, skoro podobno w ubiegłym roku w Głubczynie urodziło się tylko dwoje dzieci? A to przecież duża wioska. Przed władzami gminy z pewnością niedługo stanie problem zamykania szkół – twierdzi Jacek Baranowski.
[[nowa_strona]]
Jest sens
Na sugestię, czy jest sens utrzymywania Ochotniczych Straży Pożarnych, moi rozmówcy obruszają się. - Nie ma takiej opcji, żeby je zlikwidować – mówi Andrzej Martin. - Na pewno bolączki, które dotykają dzisiaj OSP, będą z czasem potęgowały, ale trzeba znaleźć na to lekarstwo. Czy to komendant główny, czy powiatowy, każdy z nich zdaje sobie sprawę, że bez OSP nie „ujadą” - dodaje Jacek.
[[reklama]]
Andrzej Martin, który jest jednocześnie członkiem Zarządu Oddziału Wojewódzkiego Związku OSP RP w Poznaniu, uważa, że Krajowy System Ratowniczo–Gaśniczy sprawdza się doskonale. Zresztą na podobnej zasadzie działają systemy w Stanach Zjednoczonych czy Europie Zachodniej. - Jest to jednocześnie system najtańszy i bardzo skuteczny. Te pieniądze, które państwo przeznacza na OSP, to są w sumie żadne pieniądze: siedem, osiem tysięcy z budżetu państwa na jednostkę rocznie. Samorządy dają znacznie więcej. W momencie powstawania ustawy o ochronie p.poż. byłem przeciwny płaceniu strażakom, bo to już nie jest ochotnicza straż. Mimo że są to kwoty symboliczne – mówi prezes. Może dodatki do emerytury, o czym się ostatnio mówi, sprawią, że ochotników jednak przybędzie.
- Nie powinienem tego mówić jako prezes, ale mniejsze jednostki, które nie są w krajowym systemie, powinny zajmować się jedynie prewencją, działalnością kulturalną w swoich miejscowościach. Nie mają racji bytu w działaniach operacyjnych. To jest bardzo kosztowne ze względu na drogi sprzęt, wyposażenie, przygotowanie, szkolenie strażaków - ratowników. OSP Krajenka często przyjedzie na miejsce zdarzenia szybciej niż oni się zbiorą – dodaje Jednak jego zdaniem, jeśli ktoś chce działać, to nie można mu tego zabronić.
[[nowa_strona]]
Jaka to była radocha
Co ich, gdy byli młodzi, ciągnęło do straży? Mundur? Chęć pomagania ludziom? Zdecydowanie - niesienie pomocy. Były prezes Jan Waldowski zawsze powtarzał, że strażak może ludziom tylko pomagać, krzywdy nie zrobi. I z czasem ludzie zaczną to doceniać. - Pewnie to do nas przemówiło. Na pewno zadziałał tu autorytet byłych prezesów: Jana Waldowskiego, Antoniego Smodisa i starszego brata Andrzeja. Najlepsze było to, jak przygotowywano się do przeglądu sprzętu, jak nam pozwolili „jechać na szmacie”, jak pucowaliśmy sprzęt i samochody. Jaka to była dla nas radocha – podkreślają już dorośli, jednak z błyskiem w oku, strażacy.
Wyjazdy do pożarów to zaledwie kilka procent wyjazdów do akcji w ogóle. Czy trudno było się przestawić z wyjazdów do pożarów do ratowania życia w wypadkach samochodowych? Z pewnością było to coś innego, jednak podczas akcji najmniej myśli się o widoku krwi czy ludzkich strzępów. Ale nie jest też tak, że takie zdarzenia nie zostawiają śladów w psychice strażaka. Po wypadku pod Skórką, kiedy to zginęło sześć osób, w której to akcji brali udział strażacy z Krajenki, potrzebna była pomoc psychologa. Nawet najtwardsi jej potrzebowali. W wyniku zderzenia dwóch samochodów osobowych zginął dziadek kierujący jednym z pojazdów, z 19-letnią wnuczką i 10-letnim wnukiem oraz 22-letni kierowca i dwaj pasażerowie: 14 i 17 lat drugiego auta.
[[reklama]]
Mimo tych wszystkich trudności i kłopotów żaden z rodziny Waldowskich i Baranowskich nie stwierdził, że ma straży dość i porzucił mundur. O tym, jak bardzo swojej pracy są oddani niech świadczy fakt, że moi rozmówcy: Longina Baranowska, Andrzej Martin, Piotr i Andrzej Baranowscy są posiadaczami Złotego Znaku Związku OSP, najwyższego strażackiego odznaczenia. Warto zauważyć, że jedno takie odznaczenie przypada na powiat średnio raz na dwa lata.
Ryszard Mikietyński