Miasto eksploduje pomysłami. Plany rozwoju Jastrowia.

Plan ośmioletni zakłada powstanie żłobka, dwupoziomowych dróg, rozbudowę rozlewni piwa, powstanie cegielni, łaźni i hotelu. Jeszcze eksport wikliny do Szwecji.

Mieszkańców Jastrowia jest mniej niż przed wojną. O 15%. Ale już za 18 lat będzie nas 10.600. Głównie dzięki imigracji. Staje się ona konieczna wobec szybkiego wzrostu zatrudnienia w gospodarce uspołecznionej, spowodowanego przede wszystkim ogromnym wzrostem zatrudnienia w przemyśle.

Bo choć dziś odsetek ludności zawodowo czynnej wynosi 34,1% (średnia krajowa to 44,8%), to nie ma zarejestrowanego bezrobocia wśród mężczyzn i kobiet. Istnieje natomiast pewna, stosunkowo niewielka, liczba kobiet, które podjęłyby się lekkiej pracy w przemyśle lub handlu. Za trzy lata odsetek ludności zawodowo czynnej powinien wzrosnąć do 37,1%, a odsetek pracujących kobiet do 37%. Za 8 lat czynni zawodowo będą wszyscy mężczyźni w wieku produkcyjnym oraz 53,5% ogółu kobiet.

Wszystko dzięki boomowi w przemyśle. Jego skok z 18,6% ogółu dziś do 28,6% za osiem lat plus skok budownictwa z 1,9% do 7,5% to bardzo dodatnie zjawiska świadczące o wzroście podstawowego czynnika miastotwórczego.

Jastrowie już dziś dla zaplecza innych miejscowości stanowi funkcję:

• odbiorcy nadwyżek rolnych i hodowlanych
• kierowania eksploatacją drewna w lesie i przerobu w tartaku oraz odbiorcy runa leśnego
• zaopatrzenia wsi w większość artykułów przemysłowych codziennego użytku
• obsługi potrzeb zdrowia ludności
• obsługi weterynaryjnej
• ośrodka kulturalno–oświatowego.

Rejon zaplecza za to posiada np. skupiska złóż torfu: Brzeźnica – 540 tys. m³, Pniewo – 135 tys. m³, Ciosaniec – 495 tys. m³. Są to tereny administracyjnie przynależne do Jastrowia. Złoża torfowe wymagają bliższego zbadania celem określenia ich przydatności na cele rolnicze, opałowe lub ewentualnie jako surowca do przemysłu chemicznego.

Z kolei glina ceramiczna znajduje się w Ptuszy. Kilkanaście lat temu była wykorzystywana do wypału cegieł. Po dokładnej identyfikacji złoża w ciągu najbliższych dwóch lat projektowana jest odbudowa cegielni kosztem 12 mln złotych. Planowana wielkość produkcji – 7 mln sztuk cegieł rocznie. Zatrudnienie – 65 pracowników, w tym 30% kobiet. Roboty budowlane byłyby przeprowadzone za 5– 6 lat, a uruchomienie za 8 lat.

Wzrost poziomu życia mieszkańców wpłynie na roczne spożycie produktów. Dziś przeciętny jastrowianin zjada: zboże – 171 kg, ziemniaki – 233 kg, warzywa – 68 kg, owoce – 12 kg, mleko – 200 litrów, przetwory mięsne – 32 kg. Za lat 18 będzie przyjmować odpowiednio: zboże – 120 kg, ziemniaki – 140 kg, warzywa – 130 kg, owoce – 70 kg, mleko – 550 l, przetwory mięsne – 54 kg.

Zmiany administracyjne

Cały rejon zaplecza, a w szczególności m. Jastrowie, położone w zachodniej części rejonu, wykazuje naturalne ciążenie i liczne powiązania z terenem powiatu złotowskiego i miastem Złotowem. Przyczyny tego stanu są następujące:

• brak powiązań z Wałczem, droga tam prowadząca biegnie przez niemal niezamieszkane tereny
• Nadleśnictwo Płytnica ma lasy na terenie powiatu złotowskiego, jego pracownicy mieszkają na terenie powiatu złotowskiego
• Jastrowie nigdy nie było atrakcją turystyczną dla mieszkańców Wałcza, podczas gdy jeziora koło Jastrowia były miejscem spotkań z mieszkańcami Złotowa
• połączenia drogowe do Wałcza to jedna droga długości 33 km, do Złotowa to dwie drogi; przez Górzno – 18 km i Ptuszę oraz Tarnówkę – 28 km
• powiaty wałecki i szczecinecki są blisko dwa razy większe od złotowskiego

Przemysł i składowanie

W Jastrowiu działa wytwórnia wód gazowanych i rozlewnia piwa. Zajmuje 0,04 ha przy ulicy Kilińszczaków 22. Zatrudnia 9 pracowników, w tym 6 kobiet. Produkcja zaspokaja potrzeby miasta Jastrowia i rejonu zaplecza. Zdolność produkcyjna wykorzystywana jest zaledwie w 50%. W planie ośmioletnim wytwórnia przewiduje budowę magazynu i przebudowę rozlewni. Posiada własne, wystarczające zaopatrzenie w wodę.

Działają ponadto tartak, zakład ślusarsko – mechaniczny, spółdzielnia mleczarska, przedsiębiorstwo produkcji drzewnej, młyn, piekarnie, masarnia, przetwórnia mięsno – warzywna  (uruchomiona zostanie w IV kwartale przyszłego roku). W początkowej fazie zatrudnienie wyniesie 30 pracowników, w tym 12 kobiet. Za trzy lata będą to 84 osoby, w tym 25 kobiet. Za 12 lat pracować ona będzie na dwie zmiany, a roczna produkcja wyniesie 300 ton wyrobów gotowych wartości 3,5 mln złotych. Ścieki z przetwórni, po oczyszczeniu, trafiają do rzeki Młynówki. Ponadto za trzy lata przewiduje się rozbudowę zakładu, kosztem 0,6 mln zł, o halę przetwórstwa owocowo–warzywnego, a za osiem lat wybudowanie magazynu oraz suszarni. Wówczas zatrudnienie wynieść ma 189 pracowników.

Spółdzielnia inwalidów ma cztery oddziały (stolarnia, tapicernia, kołdziarnia i materacownia) oraz dział usługowy. Zatrudnia 164 pracowników, w tym 71 kobiet. Stolarnia robi szkielety kanapowe i fotelowe. Tapicernia okrycia do kanap i foteli. W nowym roku Spółdzielnia rozpoczęła produkcję wyrobów betonowych oraz uprawę wikliny na obszarze 20 ha. Przed końcem Planu zatrudniać ma 250 osób. Dodatkowo za 4 – 6 lat planuje ona uruchomić cegielnię silikatową za 4 mln zł w miejscu zniszczonej poniemieckiej cegielni wapienno–piaskowej.

W planie etapowym Jastrowie mogłoby produkować na eksport: przetwory mięsno–warzywne, moszcze względnie mrożonki malin, czarnej porzeczki, jagód (cena 1 kg jagód w stanie świeżym wynosi obecnie 0,65 dolara), grzyby, jaja oraz ewentualnie tarcicę i kazeinę.
Istnieją możliwości utworzenia nowych firm:

• zakładu wydobywającego i przetwarzającego torf
• plantacji wikliny i opartego na niej ośrodka koszykarskiego. Istnieją możliwości eksportu wyrobów do Danii, Szwecji, Holandii, USA i Szwajcarii.

Komunikacja

W planie perspektywicznym projektowana jest budowa obwodnicy dla kierunku północ – południe. Jej przebieg przewidziany jest na wschód od miasta, wzdłuż ciągnącego się tam masywu leśnego. Budowa obwodnicy uzasadnia intensyfikację ruchu tranzytowego gospodarczego i turystycznego w tym kierunku.

Ponadto projektuje się przeprowadzenie na odcinku miejskim drogi wschód – zachód nową trasą celem wybudowania dwupoziomowego skrzyżowania drogi założonej ze szlakiem kolejowym oraz uproszczeniem przejścia tego kierunku przez ulicę M. Konopnickiej.
Przewiduje się także wybudowanie żłobka na 80 miejsc w ciągu ośmiu lat i jednego w okresie perspektywicznym.

Turystyka

W Jastrowiu znajduje się jeden hotel położony w centrum miasta i posiadający 40 miejsc. Przyjmując, że norma wynosi 5 – 6 łóżek na 1000 mieszkańców, on przekracza ją o 33%.

Przewiduje się jego wyburzenie z przyczyn urbanistycznych i technicznych, i wybudowanie nowego hotelu w tym samym miejscu na 50 łóżek oraz wybudowanie schroniska turystycznego na 50 miejsc przy przecięciu obwodnicy z drogą do Złotowa.

W minionym roku z wypoczynku wczasowego korzystało 350 osób, nie licząc turystów zatrzymujących się w Jastrowiu na krótko. Do końca planu ośmioletniego przewiduje się 4000 wczasowiczów, a  w kolejnym takim okresie – 11 000.

W związku z tym planuje się inwestycje:

• zespół obsługi turystycznej dla ruchu przejazdowego na skrzyżowaniu ul. Wojska Polskiego i projektowanej obwodnicy na wschód od miasta; obejmowałby on przydrożną stację obsługi, dom noclegowy oraz jadłodajnię
• rozbudowę ośrodka wypoczynkowego nad Jeziorem Średnim
• zagospodarowanie terenów dla wczasów campingowych, położonych w pobliżu zbiorników wodnych.

Ponadto miasto ma przejąć obsługę rejonu turystycznego obejmującego kompleks lasów w rejonie Gwdy, od Lędyczka do Płytnicy.

Łaźnia i pralnia

W planie etapowym projektowana jest łaźnia miejska. Przewidziano ją w budynku poniemieckiego więzienia, który zostanie zaadaptowany. Postuluje się budowę pralni miejskiej w nowym budynku. Wobec braku kanalizacji i wodociągów miejskich obie te inwestycje winny się znaleźć w planie już w pierwszym etapie.

***

To wszystko  zapisane jest czarno na białym, a właściwie na kremowym, bo papier dokumentu już pożółkł, w raporcie o stanie Jastrowia. Sporządzony on został na koniec roku 1957, a odnaleziony niedawno w magistracie. Prawda, że zawiera śmiałe wizje? Co ciekawe, część z nich jest wciąż aktualna.

A może spróbują Państwo odpowiedzieć sobie na pytanie, jak dziś wyglądałoby Jastrowie, gdyby przedstawione zamierzenia udało się zrealizować?

Łukasz Opłatek