Resuscytacja krążeniowo-oddechowa - jak robić to dobrze?

Nagłe zatrzymanie krążenia jest trzecią najczęstszą przyczyną zgonów w Europie. Każdego roku w Europie do NZK dochodzi u 67-170 osób na każde 100 000 mieszkańców. Mamy więc do czynienia z problemem na ogromną skalę. Aktualna przeżywalność wynosi w Polsce ok 10%, natomiast jeżeli niezwłocznie przystąpimy do resuscytacji szanse na powrót do społeczeństwa są dużo większe. Zawał mięśnia sercowego jest główną przyczyną zatrzymania akcji serca. Świadomość świadków zdarzenia i umiejętność prowadzenia resuscytacji ratuje życie! 

Łańcuch przeżycia jest koncepcją mającą na celu zwrócenie uwagi na rolę świadków zdarzenia w sytuacji kryzysowej. Łańcuch składa się z 4 ogniw i jest tak silny jak jego najsłabsze ogniwo. Pierwszym ogniwem jest rozpoznanie nagłego zatrzymania krążenia oraz niezwłoczne wezwanie pomocy. Drugim ogniwem jest rozpoczęcie ucisków klatki piersiowej, mających kluczową rolę w podtrzymaniu krążenia krwi przez najważniejsze narządy. Trzecim ogniwem jest użycie automatycznego defibrylatora zewnętrznego  (AED). Urządzenie można znaleźć w wielu miejscach publicznych, takich jak szkoły, urzędy, dworce, centra handlowe itp. W przypadku braku wiedzy na temat lokalizacji urządzenia, można je znaleźć korzystając z aplikacji na telefon bądź pytając dyspozytora nr 112/999. Ostatnim ogniwem są zaawansowane zabiegu resuscytacyjne prowadzone przez wykwalifikowany personel medyczny. Jak widać pierwsze 3 ogniwa należą do nas, świadków zdarzenia. Biorąc pod uwagę medianę czasu dotarcia zespołu ratownictwa medycznego (ZRM), osoba w stanie zatrzymania krążenia nie ma szansy na przeżycie bez pomocy świadków zdarzenia. Należy postępować zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji w celu prewencji nieodwracalnych uszkodzeń i przywrócenia ruchu mięśnia sercowego.

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa jest zespołem czynności mających na celu podtrzymanie funkcji życiowych, u osoby z utratą przytomności oraz bez prawidłowego oddechu. W pierwszej kolejności należy zapewnić sobie bezpieczeństwo, upewniając się że nic nam nie zagraża. Następnie oceniamy stan świadomości potrząsając za ramiona i pytając głośno "Co się stało". W przypadku braku reakcji należy udrożnić drogi oddechowe odchylając głowę do tyłu oraz sprawdzić  oddech, pochylając się nad ustami osoby poszkodowanej, obserwując ruchy klatki piersiowej przez 10 sekund. W przypadku braku oddechu bądź wystąpienia westchnięć (oddech agonalny) należy wezwać pomoc oraz rozpocząć niezwłocznie uciski klatki piersiowej. W razie niepewności czy doszło do nagłego zatrzymania krążenia należy założyć że do niego doszło.

Liczy się natychmiastowe rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej. Pomoc można wezwać poprzez świadka zdarzenia bądź wykorzystując tryb głośnomówiący w telefonie. Uciski należy prowadzić na środku klatki piersiowej, szybko i mocno czyli na głębokość 5-6cm z częstością 100-120 na minutę. Należy pamiętać o pełnej relaksacji czyli rozprężeniu się klatki piersiowej po każdym ucisku. Klatkę piersiową uciskamy w stosunku 30 uciśnięć klatki piersiowej poszkodowanego do 2 oddechów ratowniczych. Wdechy mają na celu uniesienie się klatki piersiowej, powinny trwać maksymalnie 1 sekundę. Należy pamiętać o drożności dróg oddechowych i szczelnym objęciu ust poszkodowanego. Jeżeli AED jest dostępne należy je niezwłocznie uruchomić i stosować się do poleceń. Urządzenie jest bezpieczne i intuicyjne. W przypadku wskazań do defibrylacji należy upewnić się że można je wykonać bezpiecznie oraz wznowić niezwłocznie resuscytację. Każda minuta opóźnienia defibrylacji zwiększa śmiertelność o 10%. Automatyczny defibrylator zewnętrzny ma na celu rozpoznanie zaburzeń rytmu serca, ustalenie wskazań do wykonania defibrylacji i w razie potrzeby  dostarczenie energii elektrycznej. Co 2 minuty, podczas analizy rytmu serca powinno się dokonać zmiany osób prowadzących zabiegi resuscytacyjne. Po dwóch minutach jakoś ucisków gwałtownie spada. W zależności od mechanizmu zatrzymania krążenia może wystąpić rytm nie do defibrylacji, w takiej sytuacji należy kontynuować czynność uciskania klatki piersiowej. 

Udzielanie pierwszej pomocy jest bezpieczne bez rękawiczek, chyba że jest obecność krwi. Kluczowe jest minimalizowanie przerw w celu ciągłego utrzymania przepływu krwi. RKO prowadzimy do czasu przyjazdu karetki pogotowia bądź powrotu oddechu. W sytuacji niebezpiecznej należy przerwać uciskanie klatki piersiowej i zapewnić sobie bezpieczeństwo. W przypadku niemożności wykonywania oddechów ratowniczych, obrzydzenia, obecności krwi można wykorzystać maskę z filtrem bądź kontynuować same uciśnięcia klatki piersiowej. W sytuacji masywnego krwawienia tamowanie krwotoku ma pierwszeństwo przed oceną poszkodowanego i sprawdzeniem oddechu. Po przywróceniu krążenia należy położyć poszkodowanego w pozycji bocznej, bezpiecznej. Niestety rzadko się zdarzenia że poszkodowany zacznie reagować w wyniku samych podstawowych zabiegów resuscytacyjnych, najczęściej udaje się przywrócić jedynie oddech. Należy pamiętać o ciągłej obserwacji funkcji życiowych. 

Kursy pierwszej pomocy

Podstawowe zabiegi resuscytacyjne (BLS) powinny być proste do zastosowania dla osób bez wykształcenia medycznego. Niestety stres obecny podczas kryzysowych sytuacji, często uniemożliwia nam optymalne postępowanie i nas paraliżuje. Często jesteśmy zmuszeni sami kontynuować czynności ratunkowe do czasu przybycia pogotowia ratunkowego. Kursy pierwszej pomocy uczą nas pewnych automatyzmów, poprzez symulacje i warsztaty praktyczne uczą nas ucisków klatki piersiowej, sztucznego oddychania, ułożenia poszkodowanego czy użycia automatycznego defibrylatora zewnętrznego. Przywrócenie krążenia i funkcji życiowych poprzez uciski klatki piersiowej oraz oddechy ratownicze to tylko jedna z czynności omawianych na kursach. Kluczowa jest również umiejętność postępowania w zadławieniach, zastosowania pozycji bocznej, bezpiecznej, podaż adrenaliny w anafilaksji, rozpoznanie udaru czy tamowanie krwotoków. Nauka pierwszej pomocy pozwala nabyć niezwykłe umiejętności, zwiększyć pewność siebie, swoje kompetencje oraz zadbać o bezpieczeństwo swoich bliskich. 

 Materiał sponsorowany