Tajemnica budowniczych złotowskiej fary. Po 360 latach poznaliśmy ich nazwiska

09/06/2026 16:42

Kościół Religia, Tajemnica budowniczych złotowskiej latach poznaliśmy nazwiska - zdjęcie, fotografia

Przez dziesięciolecia wiadomo było, kto ufundował kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Złotowie. Znano także przypuszczalnych architektów i artystów odpowiedzialnych za jego wygląd. Brakowało jednak odpowiedzi na jedno, kluczowe pytanie: kto własnymi rękami wznosił świątynię? Dzięki analizie XVII–wiecznych ksiąg parafialnych prof. Joachim Zdrenka dotarł do informacji, które po ponad trzech i pół wieku pozwalają wskazać konkretnych murarzy i snycerza pracujących przy budowie jednej z najważniejszych zabytkowych budowli miasta.

Z historii budowy kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Złotowie można wyczytać, że został on wybudowany w latach 1661–1664 i stanowi fundację wojewody poznańskiego Andrzeja Karola Grudzińskiego (1611–1678). Przyjmuje się, że architektem był Holender Peter Willer, który w 1661 r. został architektem miasta Gdańska. Inni przypisują autorstwo architektowi o włoskim rodowodzie, Krzysztofowi Bonadura. Kościół został wyświęcony 25.08.1669 r. przez Jacka Hiacyntego Święcickiego (1651–1696), wówczas w funkcji biskupa tytularnego spiguceńskiego, sufragana żmudzkiego, scholastyka gnieźnieńskiego, dziekana włocławskiego i archidiakona warszawskiego. Był on spowinowacony z Grudzińskim przez jego żonę Mariannę i w 1677 roku został biskupem chełmskim. Najprawdopodobniej nowa budowla została wzniesiona na miejscu pierwszego średniowiecznego kościoła pod wezwaniem św. Anny, na którego zgliszczach wybudowana została w 1619 r. kolejna drewniana świątynia zniszczona w czasie potopu szwedzkiego w 1657 roku.

Kościół posiada pięć barokowych ołtarzy, ambonę, chrzcielnicę oraz grupę Ukrzyżowania na belce tęczowej, które stanowią cenne, siedemnastowieczne wyposażenie kościoła. Ich wykonanie przypisuje się złotowskiemu snycerzowi, Żydowi pochodzącemu z Turyngii, Johannowi Danielowi Danzerowi (1600/1620–1710/1730). W ołtarzu głównym w polu środkowym umieszczono obraz namalowany w 1666 r. przez Paula Hacka z Gdańska, który...