Arbor to po łacinie drzewo

O pracy na wysokości, sadzeniu i wycinaniu drzew oraz uświadamianiu ludzi z arborystą: Michałem Jaszczykiem rozmawia Agata Dziemiańczyk

Zacznijmy od pytania o to, kim właściwie jest arborysta. Podejrzewam, że wielu ludzi nie ma nawet pomysłu z czym ten zawód mógłby być związany, mimo że w nazwie znajduje się wskazówka.

Arbor to z języka łacińskiego drzewo. Idąc za skojarzeniem – arborysta, to człowiek zajmujący się drzewami. I dokładnie tak, w dużym uproszczeniu, można opisać ten zawód. Precyzując – arborysta to osoba, specjalizująca się w pielęgnacji drzew, często – w trudno dostępnych miejscach – przy użyciu technik linowych. Ale praca na wysokości, w koronie drzewa, to nie wszystko. Arboryści biorą czynny udział także w dobieraniu odpowiednich gatunków do nasadzeń (ze szczególnym uwzględnieniem warunków podłoża i miejsca do rozwoju), dbają o drzewo podczas jego wzrostu przez systematyczną pielęgnację, aż do momentu, kiedy drzewo zamiera lub zostaje uszkodzone, przez co stwarza zagrożenie i – niestety – trzeba je usunąć. W mieście, gdzie bardzo często mamy mało miejsca, i zdarza się, że nie można wykonać tych wszystkich czynności z podnośnika, bardzo przydaje się umiejętność poruszania się i pracy w koronie drzewa przy użyciu technik alpinistycznych – czyli „drzewna wspinaczka”.

Co spędza sen z oczu arborysty? Jakie są największe problemy spotykane w tym zawodzie?

Ludzka niewiedza. Niestety, pomimo rozwoju wiedzy, umiejętności jak dbać o drzewa, pomimo coraz większej liczby certyfikowanych arborystów w Polsce, nadal bardzo wiele drzew jest źle pielęgnowanych. Drzewa rosną dziesiątki lat i w jednej chwili zostają nieodwracalnie zniszczone, przez błędy ludzi, którzy bez odpowiednich kwalifikacji i przygotowania zabierają się do cięć. Na przykład bardzo powszechnie występującym zniszczeniem jest ogławianie korony. Niestety wina leży też po stronie prawa, które nie stwarza możliwości odpowiedniej ochrony drzew. Często brakuje wiedzy nie tylko wykonawcom, ale także urzędnikom zlecającym pielęgnacje i odbierającym wykonaną pracę. A trzeba pamiętać, że drzewo rośnie wiele lat, naprawienie takiego błędu to nie kwestia usunięcia zniszczonego drzewa i wstawienia nowego. Nowe, w pełni rozwinięte, mogą podziwiać dopiero kolejne po nas pokolenia.

Bycie arborystą to ciężka praca zarówno fizyczna jak i umysłowa. Jednocześnie wydaje mi się, że nie jest to tylko praca zarobkowa. Można powiedzieć ze jest to rodzaj misji. Czy pan się ze mną zgadza?

W pewnym sensie tak. Arborystyka nie jest rodzajem pracy, do której idziemy, żeby przesiedzieć obowiązkową liczbę godzin i wrócić do domu. Jest to rodzaj wyzwania – dobrać jak najlepszą metodę pielęgnacji drzewa, tak, by mu pomóc, a nie zaszkodzić. Dzięki takim działaniom zdrowe i piękne drzewa poprawiają klimat i wygląd miast jeszcze przez długi czas. Kolejnym aspektem jest uświadamianie ludzi – zdarza się, że ktoś otrzymuje pozwolenie na wycinkę drzewa, pomimo, że można problem rozwiązać inaczej. Po rzeczowej rozmowie z takimi osobami zdarza się ocalić drzewo. Są też akcje - takie jak pokaz w Złotowie, który odbędzie się podczas EEM – uświadamiające ludzi. Te wszystkie działania, to nasza praca, ale także wymierne korzyści dla ludzi, którym ocalone drzewa będą służyć.


Skąd pomysł na prezentację podczas Euro Eco Meetingu? Dlaczego organizujecie spotkania takie jak to?

Dużo miast w Polsce ma niedostateczną ilość zieleni wysokiej. W Złotowie jest inaczej. Jest wiele kilkudziesięcioletnich drzew, dodatkowo każdego roku sadzi się nowe. Widać, że ktoś w tym mieście zwraca uwagę na zieleń i jej jakość. Złotów ma to, co przyciąga arborystów - piękne rozłożyste drzewa. A my, pomimo pracy w drzewach w ciągu tygodnia, często spotykamy się w weekendy, żeby dla przyjemności spędzić czas wysoko w koronie. Pochodzić lub polatać pomiędzy konarami na linach, przećwiczyć nowe techniki, porozmawiać o przeczytanych nowościach, o ostatnio wykonywanych pracach – dzięki temu cały czas uczymy się od siebie nawzajem. Pomyśleliśmy – dlaczego takiego spotkania nie wykorzystać, żeby pokazać ludziom, czym jest arborystyka? Nadarzyła się okazja – EEM, więc chcemy ją wykorzystać.

Czy w dzisiejszych czasach, dzięki modzie na bycie "EKO" i wszechobecnym działaniom w kierunku ochrony środowiska, arboryści mają szansę na szybką popularyzację i rozwój?

Coraz więcej ludzi ma świadomość, że ciągle przyspieszająca cywilizacja – a w szczególności urbanizacja – szkodzą środowisku. Na szczęście podejmuje się coraz więcej działań w kierunku ochrony przyrody, ludzie zaczynają szukać nowych rozwiązań, możliwości. Myślę, że dzięki temu coraz więcej ludzi do nas trafia. Cieszy mnie to, bo jest szansa, że więcej drzew otrzyma profesjonalną ochronę, a miejski krajobraz będzie bardziej przyjazny dla człowieka.

W jaki sposób można zostać arborystą w Polsce? Z tego co mi wiadomo - nie można nauczyć się tego zawodu ani w technikach, ani na uczelniach wyższych.

Obecnie w Polsce nie ma możliwości przygotowania do zawodu arborysty w szkołach, chociaż w krajach europejskich jest to już możliwe (np. w Czechach jest okazja nauki w technikum i studia na uczelni wyższej). Aby zostać arborystą, należy przejść kurs przygotowujący do pracy. Kolejnym stopniem rozwoju jest zdobycie certyfikatu European Tree Worker. Bardzo pomocne jest też ukończenie kierunku studiów, który w jakimś stopniu wiąże się z drzewami – może być to leśnictwo, architektura krajobrazu. Trzeba też pamiętać, że kurs to nie wszystko – praca na wysokościach, w trudnych warunkach wymaga ciągłego doszkalania się, ćwiczeń, udziału w konferencjach, zawodach.

W jaki sposób Pan został arborystą? Jak Pan dowiedział się o istnieniu tego zawodu, skąd pomysł, żeby się tym zająć, jakie były początki?

Będąc w technikum leśnym dowiedziałem się o istnieniu zawodu arborysty. Oprócz tego wspinałem się w górach, pomyślałem, że jest to sposób, aby połączyć te dwie pasje – drzewa i wspinanie. Niestety, w niewielkiej miejscowości trudno mi było nawiązać kontakt ze środowiskiem arborystów, nie wiedziałem czy jest realna szansa na taką pracę, jak ona naprawdę wygląda, więc pomysł na jakiś czas został odstawiony. Po rozpoczęciu studiów w Poznaniu trafiłem osobiście na pierwszego arborystę i tak się zaczęło.

Zadam pytanie trudne, ale pewnie nurtujące wielu Czytelników. Drzewa są organizmami, które same potrafią o siebie zadbać, dotychczas nie wymagały stosowania wielu specjalnych zabiegów pielęgnacyjnych. Czy drzewa potrzebują ingerencji człowieka?

Może wyda się to dziwne, ale: nie, drzewa – mówiąc ogólnie – najlepiej radzą sobie bez ingerencji człowieka w ich naturalne procesy. Funkcjonowanie przyrody jest doskonałe. Niestety w miastach wygląda to inaczej – warunki stworzone przez człowieka utrudniają, a bardzo często uniemożliwiają rozwój. Spójrzmy chociażby pod nogi, w miejsce, gdzie drzewo łączy się gruntem. Beton, chodnik i bardzo niewielka przestrzeń na rozwój układu korzeniowego... Oprócz tego dochodzi zły mikroklimat w miastach, coraz mniej powierzchni chłonącej wodę, zanieczyszczenia powietrza i deszczu. Gdy spojrzymy w górę nie jest lepiej – miejsce do rozwoju korony także jest ograniczone przez słupy, budynki, linie energetyczne. W takich warunkach naturalne prawa przyrody nie działają, drzewom trzeba pomagać. Oczywiście łatwiej byłoby, je wyciąć. Na szczęście tak jak drzewa potrzebują ludzi, tak samo ludzie potrzebują drzew, żeby oczyszczały miejskie powietrze, produkowały tlen, nie mówiąc o ich kojącym działaniu dla naszej psychiki oraz walorach estetycznych.

Gdzie osoby, które po tym wywiadzie będą zainteresowane arborystyką (jako potencjalni klienci czy adepci) mogą szukać informacji? Z jakich źródeł najlepiej korzystać? Jak wybrać dobrą firmę do pracy i czym się przy takim wyborze kierować?

Będziemy dostępni dla mieszkańców podczas pokazu na EEM na Wyspie Zamkowej przez prawie cały dzień. Każdy zainteresowany przyjść, zobaczyć jak wygląda wspinaczka drzewna, poruszanie się w koronie, porozmawiać lub nawiązać kontakty i współpracę. Dużo informacji na temat arborystki oraz kontakty do profesjonalnych arborystów można znaleźć na stronie Federacji Arborystów Polskich www.arborysta.org. Przy wybieraniu firmy do pracy należy zwrócić uwagę przede wszystkim na kompetencję pracowników, ich wykształcenie, posiadane certyfikaty oraz referencje z wykonanych prac.

Foto: Michał Leśniewski (www.fotolesny.pl)