Drewno na wagę Złota. Konserwacja cennych zabytków w powiecie złotowskim

Ratunek dla zabytków

Dzieła wykonane z drewna są efektem ludzkiej pracy i talentu. Większość z nich powstała w wiekach XVII - XIX i świadczą w głównej mierze o religijności, czasami również o ambicji i aspiracjach ich fundatorów. Niektóre z nich to unikatowe na europejską skalę dzieła sztuki. Drewniane zabytki są niezwykle kruche i wymagają pilnych prac konserwatorskich. Ich wrogiem jest nie tylko upływ czasu, ale również szkodniki żywiące się drewnem (ksylofagi).

Pracom konserwatorskim objęte zostały m.in. następujące drewniane zabytki ruchome:

w Radawnicy: ołtarz główny, ołtarze boczne: św. Józefa i Matki Boskiej, ambona, chrzcielnica, rzeźba Chrystusa Ukrzyżowanego;

w Starej Wiśniewce: ołtarz boczny, ambona, konfesjonał, feretron, krucyfiks, wystrój malarski kościoła;

w Wielkim Buczku: dwa ołtarze boczne;

w Batorowie: ołtarz główny, dekoracja malarska ścian i stropów, chóru organowego, filarów i wsporników;

w Sławianowie: ołtarz główny, ołtarze boczne: Matki Boskiej i św. Barbary;

Dodatkowo w Starej Wiśniewce przeprowadzona zostanie fumigacja kościoła w kościołach w Sławianowie i Kleszczynie zamontowana zostanie energooszczędna i mająca neutralny wpływ na zabytki instalacja grzewcza.

Poza powyższym w części kościołów prowadzone są roboty budowlane mające na celu naprawę konstrukcji budynków, ścian, stropów, wymianę poszycia dachu, wymianę instalacji elektrycznej itp.

Kościół w Starej Wiśniewce fot. T. Markowski

Kościół posiada nietypowe wnętrze – zachowała się w nim konstrukcja po dawnych emporach (balkonach), na których zasiadała niegdyś społeczność ewangelicka uczestnicząca w nabożeństwie.

Kościół i dzwonnica w Sławianowie foto T. Markowski

W roku 1942 Niemcy zabrali dzwony, aby przetopić je na amunicję. Po wielu latach, w 2000 roku, udało się odnaleźć jeden z dzwonów, który cudem uratował się od zniszczenia. Dzwon z napisem ,,Niech będzie pochwalone Imię Pańskie – ulał mnie Michał Wittwerk w Gdańsku w 1715 roku” trafił z powrotem do Sławianowa.

Ambona w kościele w Radawnicy foto T.Markowski

Większość drewnianych zabytków w Radawnicy powstała w momencie budowy kościoła i liczy blisko 150 lat.

Kościół w Wielkim Buczku fot: T. Markowski

Podobna historia z dzwonami – jak w Sławianowie – zdarzyła się w Starej Wiśniewce. Wywieziony w czasie wojny dzwon udało się odzyskać w 2003 r. dzięki staraniom mieszkańców.

Atrakcje dla turysty

Działania w Radawnicy, Starej Wiśniewce, Wielkim Buczku, Batorowie, Sławianowie i Kleszczynie są częścią większego projektu obejmującego zabytkowe kościoły Diecezji Bydgoskiej. Zakłada on nie tylko konserwację drewnianych obiektów, ale także ich udostępnienie turystom. Działania promocyjne i informacyjne rozpisane zostały na dwa lata. W ramach projektu powstanie bezpłatna ulotka i przewodnik, funkcjonować będzie strona internetowa i aplikacja na urządzenia mobilne (wszystkie materiały w polskiej i angielskiej wersji językowej). Wnętrza kościołów będzie można zwiedzać wirtualnie.

Kościół w Kleszczynie fot: T. Markowski

Dofinansowanie z Unii Europejskiej i z Gminy Złotów

Projekt „Ochrona oraz zwiększenie wartości dziedzictwa kulturowego obszaru Diecezji Bydgoskiej – rewaloryzacja i konserwacja drewnianych zabytków” jest realizowany dzięki dofinansowaniu Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Całkowita wartość projektu wynosi 15 724 200,43 zł, w tym dofinansowanie z UE (w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020) 13 365 570,36 zł.

Kościół w Batorowie fot: T. Markowski

Fundusze na realizację prac dla parafii w Radawnicy i Sławianowie przekazała także Gmina Złotów. Prace realizowane są łącznie w 13 zabytkowych kościołach Diecezji Bydgoskiej.