Reklama

Gmina zadbała o cmentarz ewangelicki

05/01/2018 07:00
Protestanci stanowili kiedyś większość w mieście. Dziś pozostało po nich kilka nagrobków

Nie tak dawno na cmentarzu komunalnym w Jastrowiu powstało lapidarium poświęcone dawnym mieszkańcom Jastrowia wyznania ewangelickiego, czyli protestantom. Mieści się ono na terenie zabytkowego cmentarza objętego ochroną prawną. Koncepcja jego adaptacji, której wynikiem jest właśnie powstanie lapidarium, powstała w 2010 r., a jej autorką była nieżyjąca już Jadwiga Knaflewska.

Dyskryminowana większość

Reformacja rozpoczęła się w 1517 r. Niedługo potem, za sprawą sprowadzanych z terenu Niemiec osadników, dotarła także na ziemie ówczesnej Rzeczypospolitej, w tym pogranicznego Jastrowia. Początkowo wierni nowego wyznania cieszyli się dobrymi warunkami do sprawowania kultu. Pod koniec XVI w. przywłaszczyli sobie nawet katolicką świątynię, którą potem, w 1618 r., odbudowali. Jednak już rok później została ona im odebrana i przekazana z powrotem w ręce mniej licznych katolików. Taką decyzję podjął król Zygmunt III Waza, podobno za namową swojej małżonki. W związku z takim obrotem spraw lokalny pastor wraz z kilkoma innymi protestantami nawrócili się na katolicyzm, ale większość mieszkańców miasta, wraz z jego burmistrzem Piotrem Kadowem, pozostała przy wyznaniu ewangelickim. Dla protestantów nastały trudne czasy. Z brakiem świątyni radzili sobie korzystając ze zborów w Samborsku, Podgajach i Chwalimiu, ale w królewskim mieście Jastrowiu musieli pogodzić się z wyłącznością sprawowania opieki duszpasterskiej przez plebana. Ewangelikom zakazano odprawiania publicznych nabożeństw oraz kontaktowania się z ich kaznodziejami. Jedynym ustępstwem była zgoda na posiadanie własnego cmentarza, choć grzebać zmarłych należało w asyście katolickiego nauczyciela ze szkoły parafialnej.

Reklama

Przez wieki to ewangelicy stanowili gros mieszkańców Jastrowia

Zbudowali Czerwony Kościół

Lepsze czasy dla protestantów nastały dopiero pod zaborami. W 1786 r., czyli już po tym jak Jastrowie znalazło się w granicach Prus, na przeszło 2000 mieszkańców katolików było tylko blisko stu, nieco więcej Żydów, a zdecydowaną większość stanowili właśnie ewangelicy. W tym samym roku rozpoczęto budowę świątyni przy ul. Wojska Polskiego. Niecałe sto lat później, z powodu wad konstrukcyjnych, budynek trzeba było jednak rozebrać. Na jego miejscu dwa lata później wybudowano stojący do dziś tzw. Czerwony Kościół. Nowa świątynia w większej mierze odpowiadała potrzebom licznej społeczności. W XIX wieku założono także nowy cmentarz, który zlokalizowano przy dzisiejszych ul. Kolejowej i Cmentarnej. Dawny cmentarz przy ul. Ludowej został zlikwidowany w czasie budowy linii kolejowej. Na początku XIX i XX w. nekropolię powiększono tak iż miała powierzchnię 4,5 ha. Regularne pochówki na cmentarzu odbywały się do 1947 r., a ostatni odnotowano w 1955 r.

Reklama

Pamiętać i uszanować

Choć dziś mało kto pamięta o protestanckiej przeszłości Jastrowia, to jednak Piotr Kozłowski, historyk z zamiłowania, podkreśla, że ewangelikom stanowiącym w XIX w. zdecydowaną większość ludności miasta zawdzięczamy w dużej mierze jego wygląd. To z ich podatków brukowano drogi, to oni zbudowali stojący do dzisiaj kościół i byli też w dużej mierze właścicielami eklektycznych kamienic, stojących wzdłuż głównej arterii miasta, niestety dzisiaj mocno zaniedbanych. Powstałe w tym roku lapidarium jest skromnym wyrazem pamięci i szacunku względem dawnych mieszkańców miasta.

Na podst. inf. historycznych przekazanych przez Piotra Kozłowskiego

Aplikacja na Androida

Obserwuj nas na Obserwuje nas na Google NewsGoogle News

Chcesz być na bieżąco z wieściami z naszego portalu? Obserwuj nas na Google News!

Reklama

Komentarze opinie

  • Awatar użytkownika
    Piotr Kozłowski - niezalogowany 2018-01-13 18:50:12

    Teren przedszkola "na górce" i okolice. Kilka osób do niedawna trafiała tam na ludzkie szczątki.

    odpowiedz
    • Zgłoś wpis
  • Awatar użytkownika
    jastrowiak48 - niezalogowany 2018-01-07 06:40:28

    Aż się zdziwisz ! Pamiętam bardzo dobrze fragmenty otwartej trumny w grobowcu o którym mówisz , a nawet pamiętam imię jednego z doliniarzy jastrowskich / również jego imię/ , którzy m,in. za ten czyn otrzymali wysokie wyroki więzienia . Także jeśli chodzi o powojenną historię Jastrowia , to mogę startować z każdym chętnym !!!!

    odpowiedz
    • Zgłoś wpis
  • Awatar użytkownika
    Rasel321 - niezalogowany 2018-01-06 22:14:00

    Kto przenosi szczątki grobów pomników bez pozwolenia ma ekshumacje zwłok podlega chyba każe pozbawienia wolności. ??? Hhhhhehehe pozostawiam kumatym

    odpowiedz
    • Zgłoś wpis

Podziel się swoją opinią

Twoje zdanie jest ważne jednak nie może ranić innych osób lub grup.



Reklama

Wideo zlotowskie.pl




Reklama
Najnowsze wiadomości