Jestem Polakiem

Ma 110 lat, a jest w świetnej kondycji. Wciąż się rozwija, inwestuje i przyciąga nowych ludzi. I zadaje kłam tezie, że spółdzielcy to gatunek wymierający

Bank daje szkołę
Esbeelek urodził się w 1902 roku. Do życia powołało go piętnastu zamożnych Polaków. Nic to, że Prusacy, którzy panoszyli się na Ziemi Złotowskiej, krzywo patrzeli na tę inicjatywę. Esbeelek narodził się 16 stycznia, jego pierwszym adresem był dom Antoniego Sobierajczyka. W końcu lutego młody spółdzielca miał już na koncie 5700 marek depozytu. W zarządzaniu pieniędzmi pomagał mu dyrektor dr Józef Kapelski.


Pracownicy SBL-u w terenie sprawdzali celowość wykorzystania kredytu 

Na koniec roku bank zrzeszał 64 członków i miał ponad 19 tys. marek depozytu. Każdą wpłatę i wypłatę dokumentował w języku polskim.
Zaczął też inwestować – w 1905 roku kupił pięć tysięcy akcji Banku Związku Spółek Zarobkowych w Poznaniu.
W 1914 roku Esbeelek kupił działkę z budynkiem przy ulicy Szkolnej. Dom wyburzył, a na jego miejscu postawił trzypiętrową kamienicę.
W chwili wybuchu I Wojny Światowej miał 598 udziałowców i 938.454 marek depozytów.
Po zakończeniu wojny przeżył zawód – powiat został podzielony na pół i wielu Polaków uciekło do odrodzonej ojczyzny.
W 1929 roku w swojej kamienicy spółdzielca uruchomił polską szkołę. Wypożyczał też uczniom skarbonki i zakładał książeczki oszczędnościowe.
W latach 30-tych zdarzało mu się odkupywać licytowane przez niemieckie banki polskie gospodarstwa, by potem odsprzedawać je właścicielom i udzielać im kredytów.
[[reklama]]
Zrzeszajcie się
25 sierpnia 1939 roku aresztowani zostali dyrektor Jan Kocik i jego zastępca Roman Kołodziej. „Interes” Esbeelka Niemcy zlikwidowali 27 lutego 1940 roku.


W 1962 roku bankiem zarządzali Andrzej Cisek, Zygmunt Borowski i Roman Nowicki 

Po zakończeniu działań wojennych złotowianie nie zapomnieli o spółdzielczości. Esbeelek odżył 15 lipca 1945 roku, z popiołów podniosło go 60 osób. Formalnie działać zaczął w lutym 1946 roku i apelował do mieszkańców: (...) zwraca się z apelem do wszystkich Obywateli, aby w interesie rozwoju życia gospodarczego i we WŁASNYM interesie skupiali się w Banku, wnosili swe UDZIAŁY, otwierali rachunki bieżące i czekowe i aby wszystkie swe sprawy pieniężne ZAŁATWIALI we WŁASNYM BANKU SPÓŁDZIELCZYM...” (zapis oryginalny).

W końcu 1945 roku spółdzielców było 189, a bilans Esbeelku wynosił ponad 2,5 miliona złotych.
[[nowa_strona]]
Złota śmierć
W 1950 roku, po wymianie waluty, Esbeelek zanotował pierwszą w historii stratę – 46 tys. złotych. Wymianę pieniędzy przeprowadzono w ciągu dziesięciu dni. Wprowadzono także zakaz posiadania walut obcych, złota i platyny. Za handel nimi groziło dożywocie, a od 1952 roku kara śmierci.
W 1954 roku złotowski spółdzielca otworzył konta rozliczeniowe bezgotówkowe. Od 1955 roku przez 22 lata poczynaniami Esbeelka kierował Zygmunt Borowski.
W 1962 roku Esbeelek miał już 60 lat. Na urodziny zaprosił 213 osób.


W 1962 roku SBL miał już 60 lat 

Bank z prądem
Na początku lat 70-tych Esbeelek przeżył rewolucję technologiczną. Ręczne maszyny liczące zastąpiły maszyny elektryczne. Kolejną nowością były czeki rozrachunkowe.
Spółdzielcy przybywało także zadań: ewidencja sprzedaży płodów rolnych na potrzeby przyszłych rent i emerytur oraz sprzedaż ziemi z zasobów państwa.


Pracowniczy zespół wokalny z lat 70-tych - Helena Sypniewska, Zofia Paluszkiewicz,
Eugenia Wysoszyńska i Wanda Skrentna

Esbeelek wciąż się rozwijał, w 1981 roku suma powierzonych mu oszczędności wynosiła 138 mln złotych (średnia płaca w tym czasie wynosiła nieco ponad 7,5 tys. złotych).
Polityka spółdzielcy pozwoliła mu podjąć się w 1989 roku trudu budowy nowej siedziby przy al. Piasta. U steru stał wówczas prezes Mieczysław Leoniec.

Problemem była hiperinflacja, która w 1989 roku wynosiła 639,6 procent, ale nie przeszkodziła ona w odnalezieniu się Esbeelka w nowej rzeczywistości – w 1991 roku kupił pierwszy komputer.
[[reklama]]
Koniec etapu
W 1992 roku zmarł jeden z ojców Esbeelka – Jan Kocik.
W tym samym roku członkiem zarządu została Genowefa Goździejewska, która Esbeelkiem kieruje od 1999 roku.


Marian Praczyk wręcza odznaczenia Janowi Kocikowi i Zygmuntowi Borowskiemu 

Obecnie SBL ma 14 placówek, m.in. w Złotowie, Krajence, Mirosławcu, Okonku. W 2011 roku bilans banku wynosił ponad 245 mln złotych, a wartość udzielonych kredytów blisko 154 mln złotych. Na koniec ubiegłego roku SBL prowadził ponad 20 tys. rachunków.
Prezesem banku jest Genowefa Goździejewska, wiceprezesem Irena Skowiera, skład zarządu uzupełniają Ewa Brewka i Grzegorz Karbowiak.

Łukasz Opłatek
Pisząc artykuł korzystałem z monografii banku opracowanej na jego 110-lecie, fot. arch. SBL