O zuchu górniku i jego pani

–A mi tego nigdy nie mówił! – pani Joanna unosi się na łokciach, by zobaczyć męża skórę. Na dwóch paskach, wiązaną z przodu, jasnobrązową jak wewnętrzna strona kasztana.

– mówi, opadając na fotel. Panu Janowi w to graj. Jako bodajże jedyny górnik w Złotowie opowiada z dumą, że takie skóry nosili na zadkach absolwenci szkół górniczych. Do czasu gdy dziewczęta zaczęły na nich wołać „cielęce skórki”.

– Jan Patriak przez lata przez taką skórkę przyjmował też uczniów do szkoły. W Boguszowie Gorcach, 7 km od Wałbrzycha.

Ani ojca, ani matki

Dziś jest becikowe, a on dostał kartę powołania. Z zachodu wojna szła, nic ją nie obchodziło, że właśnie drugie dziecko, żona młoda i dom niewykończony. Zabrała tatę. Joasia urodziła się 6 sierpnia 1939 roku w Dąbrówce Gorzyckiej koła Tarnowa. W dawnej Galicji, jak mówi. Gdy miała sześć miesięcy babcia, mama taty, zabrała ją do siebie.

– kobieta pokazuje zdjęcie ojca w mundurze. Tyle jej z rodziców zostało.

– pan Jan wtrąca się do rozmowy. W ręce trzyma szablę, którą chciałby się pochwalić (dostał ją od szkoły, w której uczył), ale zamiast tego mówi: 

– dorzuca gorzko jego małżonka.[[pay]]

O pieniądzach w czasie wojny Janek może pomarzyć. Pracuje i owszem, ale u Niemca. Za chleb, wodę, czasem kawałek czekolady. Szykuje niespodzianki dla Ruskich.

– opowiada, stawiając na stole ciastka.

mówi z uśmiechem.

– zachęca, jakby chciał przykryć bezsens wojny. W okopie, który kopał nie siedział żaden żołnierz. Czołgi też na kolczatkę z pni się nie nadziały. W okolicy spadł jeden radziecki samolot.

Pierwsze: posłuszeństwo

Biały barszcz z jajkiem i kiełbasą na śniadanie, kanapka między zeszytami w tekturowym plecaku. Tak Asia szła do szkoły w powojennej Polsce. Juzaś bydzie szło słyszeć w szkołach jak brzynczy piyrszy dzwonek abo buczek. To bydzie łoznaczać, że je zaczoł sie do szkolorzy rok szkolny.

– pani Joanna ma tylko dobre wspomnienia. Może poza szkołą średnią. Stryj wymyślił jej technikum mechanizacji rolnictwa. Z warsztatami, pracą w kuźni i ślusarni. Okropieństwo.

– była nauczycielka co i rusz przynosi albumy ze zdjęciami. Okrasza nimi opowieść, choć jedne od drugich dzieli czasem kilkadziesiąt lat.

– ostatecznie trafiła do Domu Młodzieży w Krzeszowicach. Do pałacu Potockich. Na tę okoliczność akurat zdjęcie ma. Stoi na schodach w otoczeniu innych panienek. Wygląda na szczęśliwą. Może to przez Janka? Poznali się w wakacje, po projekcji filmu objazdowego kina. Pochodzili z tej samej wsi, ale wcześniej się nie zapoznali (Janek w 1947 roku z odnalezionym po wojnie ojcem – ten wyjechał przed 1939 rokiem do Niemiec do pracy – i dziadkiem ruszyli na Ziemie Odzyskane).

Podobne zdjęcie z diementowych godów, choć czarno-białe państwo Patriak otrzymali z urzędu. - Szkoda, że nie w kolorze. Nam się żyć jeszcze chce - stwierdziła pani Joanna

– twierdzą Jan i Joanna Patriakowie, którzy razem są od ponad 60. lat. Ale coś zaiskrzyło między wami?

– pani Joanna muska białe jak górniczy pióropusz włosy. Ot, kobiecy odruch.

Po roku pisania listów Janek zaproponował, by się pobrali. Jeszcze przed Asi maturą.

– ocenia dziś pan Jan. – Pracę ma, mieszkanie służbowe ma, to się nie zastanawiaj. Wesele ci jakieś zrobimy, jedź, mówiła ciotka. A ja nadal posłuszna byłam – twierdzi była Ślązaczka. Do ślubu młodzi pojechali rowerami. Może stąd miłość J. Patriaka do jednośladu? Codziennie robi nim do dwudziestu kilometrów.

– mówi z dumą.

Drobny, ale hajer

We wrześniu 2017 roku w Urzędzie Stanu Cywilnego Joanna i Jan Patriakowie obchodzili diamentowe gody. Mąż stawił się w górniczym mundurze. Z odznaczeniami na piersi i w czapce z pióropuszem. Przed wyjściem małżonkowie się naradzali. 

– zapytał on.

– zaczepia ona.

– oboje się uśmiali. Po tym co w życiu przeszli takie chwile są na wagę złota. Albo węgla, jak wolałby pan Jan, który z Ziem Odzyskanych przy pierwszej okazji wrócił na Śląsk. Służba Polsce zwerbowała go do Szkoły Przysposobienia Przemysłowego Rokietnica – Miechowice. Miał być w internacie, a trafił pod oficerski but.

– mężczyzna co i rusz podkreśla, że wątłe miał tylko ciało. Po pół roku został wykwalifikowanym robotnikiem dołowym w kopalni Piast Ziemowit niedaleko Tych. Zaczął od wozaka.

– miejsce pracy górnicy oświetlali sobie karbitówkami. Gdy gasły, czyli często, chodniki rozświetlały maleńkie oczka. Szczurze.

– opowiada były hajer.

Choć J. Patriak pod ziemią pracował rok, to dobrze pamięta kopalniane normy. Kto się nie wyrobił, na powierzchnię nie wyjechał. Zostawał na drugą szychtę. A rano od nowa. I tak kożdego dnia, tak wele piontej rano, grubiorz, kery idzie na piyrszo zmiana musi stować z prykola. Gibym sie zbiyro, troszka pychol oszplucho, biere paketek z chlebym i ciśnie na gruba.

Za dobrą pracę pan Jan trafił do górniczego technikum. Po nim zaś dostał nakaz pracy w Zasadniczej Szkole Górniczej w Boguszowie.

– tak, w 1955 roku, nasz bohater został nauczycielem, który organizuje skok przez skórę. Pani Joanna w tym czasie uzupełniła wykształcenie i uczyła w Wałbrzychu wuefu i biologii.

Ciekawe z tą miłością

Po przejściu na emerytury w latach osiemdziesiątych państwo Patriakowie sprzedali mieszkanie na Śląsku i przyjechali do Złotowa. Za synem. Janusz Patriak to znany złotowski wuefista i trener. Współautor największych sukcesów naszych siatkarek.

– opisuje go mama.

– śmieje się ze swojego jedynaka. Wspomina go, gdy pytam o miłość. W końcu Joanna i Jan przeżyli jako małżeństwo sześć dekad.

– mówią.

– przyznaje pani Joanna.

Pan Jan jednak nie pozwoli, by ta historia zakończyła się tak poważnie.