Przychodzi gmina do lekarza...

Gmina i miasto Jastrowie, podobnie jak inne gminy z naszego powiatu, przystąpiła do opracowania programu rewitalizacji, który z jednej strony będzie stanowić podstawę do starania się o dofinansowanie na różne projekty, a z założenia ma pomóc wyprowadzić ze stanu kryzysowego obszary zdegradowane. W związku z tym w pierwszej kolejności konieczne było wyodrębnienie obszarów zdegradowanych na podstawie analizy różnych wskaźników. Tego rodzaju oceny dokonano w niedawno opublikowanym na stronie urzędu gminy projekcie diagnozy społecznej.

Problemy społeczne

Poddając społeczeństwo gminy analizie autorzy diagnozy w pierwszej kolejności zwrócili uwagę na spadającą liczbę mieszkańców. Biorąc pod uwagę dane od 1995 r. szczyt był w 1998, gdzie osiągnięto prawie 12 tys., lecz już w następnym roku odnotowano znaczny spadek, bo o ok. 400 mieszkańców.  Najmniej, bo nieco ponad 11.400, odnotowano w 2005 r. Potem liczba ludności stopniowo wzrastała, by od 2010 znów zacząć spadać i obecnie jest to 11.459 osób według danych GUS. Widoczne jest też starzenie się społeczeństwa – maleje liczba osób w wieku przedprodukcyjnym (do 17 roku), a jednocześnie rośnie w wieku poprodukcyjnym. Biorąc pod uwagę udział osób w wieku poprodukcyjnym w stosunku do ludności w wieku produkcyjnym, to najgorzej pod tym względem jest w Sypniewku, a powyżej średniej są także Budy i Jastrowie. W Sypniewku jest też najmniej młodych do 17 roku życia w przeliczeniu na 100 mieszkańców. Ważnym dla diagnozy wskaźnikiem jest także stopa bezrobocia, gdyż z braku pracy może wynikać wiele innych problemów, jak np. ubóstwo, emigracja, patologie społeczne. Na koniec 2016 r. w gminie zarejestrowanych było 552 bezrobotnych, tj.  osób niezatrudnionych i nie wykonujących innej pracy zarobkowej, zdolnych i gotowych do podjęcia zatrudnienia, zarejestrowanych w powiatowym urzędzie pracy oraz poszukujących zatrudnienia. Stopa bezrobocia jednak systematycznie spada od 2009 r. Od tamtego czasu spadła z 13 do 7,6%. Największe bezrobocie jest w Brzeźnicy (10,6%), Brzeźnicy-Kolonii (10%), Sypniewku (9,5%) i Samborsku (9,1%).  Najlepiej sytuacja wygląda w Budach (6,7%) podczas gdy dla Jastrowia to 7,2%. Szczególnie trudną do przywrócenia na rynek pracy jest grupa osób powyżej 55 roku. Biorąc pod uwagę  odsetek takich osób w liczbie bezrobotnych ogółem zdecydowanie najgorzej wypada Sypniewko z wynikiem 50%, podczas gdy drugie w kolejności Samborsko ma tylko 24,1%. Autorzy diagnozy przeanalizowali także strukturę bezrobocia pod kątem liczby osób bezrobotnych z wykształceniem co najwyżej gimnazjalnym. Ich odsetek największy jest w Nadarzycach (75%), podczas gdy druga w kolejności Brzeźnica-Kolonia osiągnęła wynik  46,2% a kolejne Jastrowie 31,5%. Natomiast patrząc na liczbę osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej w przeliczeniu na 100 mieszkańców, zdecydowanie najwyższy wynik osiągnęły Nadarzyc (31,7), podczas gdy najlepiej prezentują się Sypniewko (3) i Jastrowie (11). Warto także spojrzeć na liczbę przestępstw. Zdecydowanie najwięcej w przeliczeniu na 100 mieszkańców jest ich w Jastrowiu (0,78). Ogólnie rzecz biorąc, pod względem społecznym, według diagnozy najgorzej prezentują się Jastrowie, Budy i Sypniewko, które uzyskały negatywne wyniki w 5 z 8 analizowanych wskaźników. Najlepiej natomiast wypadły Sypniewo i Nadarzyce.

Pozostałe informacje

Wśród danych analizowanych w diagnozie znalazła się także liczba zarejestrowanych podmiotów gospodarczych. W całej gminie od 2009 r. odnotowano pod tym względem wzrost z 809 firm do 898 w 2013, następnie zaś liczba ta zaczęła maleć i w 2016 r. wyniosła 874. Najwięcej podmiotów gospodarczych w przeliczeniu na 100 mieszkańców znajduje się w Jastrowiu (8,9). Diagnoza przedstawia także dane odnoszące się do gorącego niedawno tematu gospodarki wodno-ściekowej. Pod względem odsetka osób korzystających z sieci wodociągowej najgorzej prezentują się Budy, gdzie jest to tylko 35% mieszkańców i Jastrowie z wynikiem 65%. Natomiast dane dla kanalizacji trudniej porównywać dla poszczególnych miejscowości z tego względu, iż większość wsi nie zostało jeszcze w ogóle objętych siecią. Nie pocieszający jednak może być już sam wynik Jastrowia, w którym, według danych urzędu gminy i miasta, z kanalizacji korzysta zaledwie 51% mieszkańców. Oceniając stan środowiska brano z kolei pod uwagę m.in. udział terenów zielonych w powierzchni jednostek urbanistycznych. Mając na uwadze to, iż autorzy diagnozy analizowali cały teren gminy, której 73,7% powierzchni stanowią lasy, to nie ma się co dziwić, iż odsetek ten wszędzie był bardzo wysoki. Zresztą już na wstępie diagnozy zwrócono uwagę, że gmina jest bogata w walory przyrodnicze, gdyż znajdują się na niej liczne obszary chronione, jak chociażby rezerwaty Diabli Skok, Kozie Brody czy Wielkopolska Dolina Rurzycy.

Obszary zdegradowane

Na podstawie takiej analizy jako obszary zdegradowane na terenie GiM Jastrowie wskazano: Brzeźnicę, Budy, Jastrowie, Samborsko i Sypniewko. Kolejnym krokiem ma być dalsze zawężenie tego zakresu celem wskazania obszaru rewitalizacji, który nie może być większy niż 20% powierzchni gminy oraz zamieszkały przez więcej niż 30% mieszkańców. Cały proces rewitalizacji, a więc także dalsze etapy, odbywać ma się przy partycypacji społecznej. Dlatego już teraz na stronie urzędu został udostępniony formularz, na którym można składać konkretne projekty, które mogą zostać ujęte w programie rewitalizacji. Burmistrz zaznacza, że pomysły powinny przyczyniać się do ożywienia społeczno-gospodarczego i poprawy warunków i jakości życia w gminie. Mogą dotyczyć kwestii społecznych, gospodarczych i infrastrukturalnych. Można je było zgłaszać do 28 lipca.

***

Jako obszar gminy znajdujący się w stanie kryzysowym można uznać taki, w którym nastąpiła koncentracja negatywnych zjawisk społecznych, w szczególności bezrobocia, ubóstwa, przestępczości, niskiego poziomu edukacji lub kapitału społecznego, a także niewystarczającego poziomu uczestnictwa w życiu publicznym i kulturalnym.

Obszar zdegradowany to z kolei obszar kryzysowy, w którym dodatkowo występują negatywne zjawiska gospodarcze, środowiskowe, przestrzenno-funkcjonalne lub techniczne.