Rewitalizacja – co się za tym kryje?

Po ostatniej sesji radni przyjęli Program Rewitalizacji dla obszarów zdegradowanych w gminie Złotów na lata 2017-2023. Od głosowania za wstrzymał się jedynie Jan Gajewski ze Stawnicy, który uznał, że było za mało czasu na zapoznanie się z dokumentem, choć wcześniej także pozostali radni zgłaszali pewne wątpliwości. Czym zatem jest ten dokument i co oznacza dla gminy?

Sztuczny i dziwny

Spotkanie informacyjne w sprawie programu odbyło się  25 lipca w urzędzie gminy. Choć było ono adresowane ogólnie do mieszkańców gminy, to jednak oprócz radnych, którzy w tym dniu odbywali także posiedzenie wspólne komisji, pojawiło się na nim zaledwie trzech sołtysów reprezentujących Buntowo, Nowiny i Nowy Dwór. Słusznie więc Jan Gajewski zwracał potem podczas sesji uwagę na nie dotarcie z informacjami na temat spotkania i programu w ogóle do większej części społeczeństwa, choć przecież w dokumencie tym partycypacja społeczna w procesie rewitalizacji jest przywoływana wielokrotnie. Na samym zaś spotkaniu radny Adam Tomaszewski podniósł kwestię tego, co przyjęcie programu będzie oznaczać dla gminy. Pytał więc m.in., czy dokonane w nim zapisy będą wiążące np. w kontekście realizacji poszczególnych zadań. Okazało się, że takie wątpliwości mieli także w dużej mierze pozostali radni. O zasadności przyjęcia programu rewitalizacji przekonywał ich natomiast przedstawiciel firmy Remedis S.A., która na zlecenie gminy opracowała program. Choć sam, mówiąc o dokumencie, używał takich przymiotników jak „sztuczny” i „dziwny”, to z drugiej strony wskazywał, że przyjęcie programu umożliwi potem staranie się o zewnętrzne fundusze, co do których jednak, póki co, nie ma szczegółowych informacji (np. o ich wielkości i tego, jakich projektów będą dotyczyć).

Sama rewitalizacja stanowi proces wyprowadzania ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych. Obszar może zostać wskazany jako zdegradowany, jeśli znajduje się w stanie kryzysowym z powodu koncentracji negatywnych zjawisk społecznych, w szczególności bezrobocia, ubóstwa, przestępczości, niskiego poziomu edukacji lub kapitału społecznego, także niewystarczającego poziomu uczestnictwa w życiu publicznym i kulturalnym oraz gdy powiązane to jest z występowaniem przynajmniej jednego negatywnego zjawiska gospodarczego, środowiskowego, przestrzenno-funkcjonalnego lub technicznego. Wobec tego program rewitalizacji w pierwszej kolejności przedstawia analizę stanu gminy i poszczególnych miejscowości przez pryzmat różnych wskaźników, wyodrębniając na tej podstawie obszar wymagający rewitalizacji, a następnie proponuje działania, jakie można podjąć, aby wydobyć dane wsie z sytuacji kryzysowej.

To dopiero połowa artykułu. W dalszej części przeczytasz m.in.:

Stan gminy - Obszar gminy Złotów zamieszkuje ok. 9.5 tys. osób. Choć wiele mówi się o rodzinach wyjeżdżających na Zachód i niżu demograficznym, to jednak...

Obszary zdegradowane - W celu wyznaczenia wsi, które wymagają rewitalizacji, pogłębionej analizie poddano 28 sołectw gminy. Brano pod uwagę m.in. strukturę wiekową, bezrobocie...

Recepta - Wobec tak zdiagnozowanych problemów program proponuje różne działania. Modernizacji wymaga więc przede wszystkim infrastruktura drogowa wraz z chodnikami...

Subskrybuj i czytaj wszystkie artykuły bez ograniczeń[[pay]]

Stan gminy

Obszar gminy Złotów zamieszkuje ok. 9.5 tys. osób. Choć wiele mówi się o rodzinach wyjeżdżających na Zachód i niżu demograficznym, to jednak ostatnimi latami liczba ludności gminy rośnie. Biorąc pod uwagę lata 2010-2016 nastąpił wzrost o 3,5%, podczas gdy dla kraju odnotowano spadek o 0,24%. „Systematyczny wzrost liczby mieszkańców może być spowodowany wzrostem chęci osiedlania się, zwłaszcza młodych ludzi wraz z rodzinami, na terenach wiejskich w cichej i spokojnej okolicy” czytamy w programie. Mimo to autorzy zwracają uwagę na starzenie się społeczeństwa. Wobec tego sugerują, iż należy podjąć działania o charakterze prorodzinnym oraz inwestować w infrastrukturę i usługi dla osób starszych. Ostrzegają również, że starzenie się ludności spowoduje obniżenie wpływów podatkowych. Ważnym wskaźnikiem dla analizy społecznej jest także bezrobocie - w ostatnich latach, zgodnie z ogólną tendencją, spada. Tylko pomiędzy rokiem 2015 a 2016 ubyło prawie 100 bezrobotnych. Największy odsetek aktualnie bezrobotnych stanowią mieszkańcy posiadający wykształcenie zasadnicze zawodowe, gimnazjalne i niższe oraz policealne i średnie zawodowe. Tym co może martwić jest natomiast wysoka liczba długotrwale bezrobotnych, którzy stanowią przeszło połowę ogółu. Spadkowi bezrobocia może sprzyjać coraz większa liczba podmiotów gospodarczych działających w gminie. W 2016 r. było ich ponad 500. Mimo to w dalszej części programu napisane jest, iż „konieczne jest zwiększenie aktywności gospodarczej mieszkańców w celu wzrostu lokalnego rynku pracy”, a jako największe problemy wskazano m.in. brak zainteresowania gminą ze strony strategicznych inwestorów oraz brak pracy dla ludzi młodych i wykształconych. Ważny dla warunków życia jest także stopnień zwodociągowania i skanalizowania terenów mieszkalnych. W ocenie autorów programu rewitalizacji „system odprowadzania ścieków bytowych na terenie gminy Złotów wymaga dalszej rozbudowy. Obecnie ok. 52% ogółu mieszkańców gminy korzysta ze zbiorczej kanalizacji sanitarnej, co jest wynikiem nadal niezadowalającym, biorąc po uwagę m.in. stopień zwodociągowania gminy, a także ochronę gruntu i wód podziemnych przed zanieczyszczeniami”. W dokumencie odniesiono się także do emisji zanieczyszczeń do powietrza, wskazując, że w wielu domostwach w piecach bywają spalane odpady, a źródłem emisji zanieczyszczeń mogą być także takie zakłady jak firma Klon z Nowej Świętej czy Centrum Hipoterapii i Rehabilitacji „Zabajka” w Stawnicy. Niemniej stan środowiska i walory przyrodnicze to bez wątpienia atuty gminy Złotów. „Wspaniałe tereny do wypoczynku i rekreacji decydują o rozwijającej się w zadowalającym tempie agroturystyce. Jeziora z czystą wodą, lasy, rezerwaty przyrody (…) stanowią wymarzone miejsce dla turystów i miłośników przyrody” dowiadujemy się z dokumentu. W diagnozie nieco miejsca poświęcono także sportowi, jako istotnemu elementowi życia społecznego. Zauważono więc, że krzewienie sportu odbywa się głównie za pośrednictwem piłkarskich drużyn LZS, ale liczba członków klubów i osób ćwiczących stale spada. Stąd też wskazane jest organizowanie imprez sportowych połączonych z działaniami informacyjno-promocyjnymi. Natomiast pod względem infrastrukturalnym wiele do życzenia pozostawia stan dróg. „Do wielu miejscowości, w tym do sołectw z obszarów kryzysowych, prowadzą drogi, które są w bardzo złym stanie technicznym i wymagają modernizacji wraz z całą infrastrukturą okołodrogową” zapisano w programie. Wśród problemów wskazywanych przez samych mieszkańców, którzy wypełnili przeszło 300 ankiet, wskazywano także na niską integrację mieszkańców i ich nikłe zaangażowanie w sprawy gminy.

Obszary zdegradowane

W celu wyznaczenia wsi, które wymagają rewitalizacji, pogłębionej analizie poddano 28 sołectw gminy. Brano pod uwagę m.in. strukturę wiekową, bezrobocie, przedsiębiorczość, korzystanie z pomocy społecznej. Pod względem wieku, patrząc na liczbę mieszkańców w wieku poprodukcyjnym i przedprodukcyjnym w przeliczeniu na 100 mieszkańców w wieku produkcyjnym, najgorzej wypadły: Buntowo, Józefowo, Nowiny, Radawnica, Skic, Sławianowo, Stare Dzierzążno i Stawnica. W tych miejscowościach liczba osób starszych jest ponad średnią gminną, zaś osób młodszych poniżej. Pod względem bezrobocia najgorzej wypada Stare Dzierzążno, które posiada także stosunkowo najwięcej osób długotrwale bezrobotnych. Wiele mówiącym wskaźnikiem jest także liczba osób korzystających ze środowiskowej pomocy społecznej. Stosunkowo najwięcej takich osób (w przeliczeniu na 100 mieszkańców) znajduje się w Józefowie (28,42), Rudnej (28,22) i Kamieniu (22,64), podczas gdy średnia gminna wynosi 11,05, a  najkorzystniej pod tym względem wypadły Blękwit (2,92), Skic (2,84) i Święta Ogrodnictwo (1,67).  Z analizy tych oraz innych danych społecznych wynika, że największe problemy koncentrują się w sołectwach Bielawa, Buntowo, Franciszkowo, Górzna, Józefowo, Kamień, Krzywa Wieś, Nowiny, Nowy Dwór, Pieczynek, Skic i Stare Dzierzążno. Następnie jednak wzięto pod uwagę kolejne wskaźniki, aby zawęzić to grono do obszarów zdegradowanych i wymagających rewitalizacji. Analizując więc m.in. czynniki takie jak liczba zarejestrowanych firm, stan sal wiejskich czy dostępność do obiektów oświatowych, kulturowych i sportowych wskazano, iż rewitalizacji należy poddać: Bielawę, Buntowo, Górzną, Józefowo, Nowiny, Nowy Dwór, Skic oraz Stare Dzierzążno.

Recepta

Wobec tak zdiagnozowanych problemów program proponuje różne działania. Modernizacji wymaga więc przede wszystkim infrastruktura drogowa wraz z chodnikami, ścieżkami rowerowymi i oświetleniem, ale również sale wiejskie, szczególnie w:  Nowym Dworze, Józefowie, Nowinach, Górznej, Starym Dzierzążnie, Skicu i Buntowie. Na przygotowanej w ten sposób bazie można by organizować różne spotkania i zajęcia, głównie dla dzieci i młodzieży oraz seniorów, a także warsztaty i szkolenia z zakresu przedsiębiorczości. Ciekawym pomysłem jest zagospodarowanie dawnego budynku biurowego ogrodnictwa w Świętej na mieszkania socjalne. Miało by w nim powstać pięć lokali od 25 do 40m². Przypomnijmy jednak, że taka koncepcja istnieje już od jakiegoś czasu, ale jak dotąd niemożliwe było przejęcie budynku od Agencji Nieruchomości Rolnych. Po konsultacjach wykreślono natomiast z programu utworzenie w Nowinach Gminnego Domu Kultury z racji nikłych szans na realizację przedsięwzięcia. Autorką tego pomysłu była Maria Jaszczyk, która widziała taką instytucję w budynku starego spichlerza.[[/pay]]