Torf – czarne złoto?

W tej chwili torf w gminie wydobywany jest w okolicach miejscowości Kamień, gdzie siedzibę ma spółka Peatco oraz w pobliżu Starego Dzierzążna, gdzie z kolei wydobycie prowadzi firma Okryw Kartel z Jastrowia. Trwają już jednak przymiarki do tego, aby sięgnąć po torf, którego bogate złoża znajdują się w okolicach Skica, w tym w dolinie Skickiej Strugi.

Chronione ślimaki

Według danych opublikowanych przez Państwowy Instytut Geologiczny w 2013 r. w województwie wielkopolskim znajduje się 60 udokumentowanych złóż torfu. Te położone w gminie Złotów należą do jednych z najzasobniejszych. Złoże oznaczone przez instytut jako Dzierzążno 3 ma mieć wielkość prawie 190 tys. m³. Natomiast w okolicach Skica wyodrębniono dwa większe złoża: Skic II (133 tys. m³) oraz Skic-Kujan (830 tys. m³) z tym, że jako zasoby przemysłowe oznaczone zostały jedynie pokłady torfu w pierwszym z wymienionych złóż. Nie ma więc co się dziwić, że stanowią one łakomy kąsek dla przedsiębiorstw zajmujących się pozyskiwaniem torfu. Sęk w tym, że torfowiska stanowią często tereny niezwykle cenne pod względem przyrodniczym. Stąd w przypadku obszaru doliny Skickiej Strugi przeciwko jego eksploatacja występują ekolodzy. W sprawie tej stosowne pisma złożyli m.in. Polski Klub Ekologów, Klub Przyrodników, ale także indywidualne osoby. Podkreślają oni m.in., że na terenie planowanej inwestycji występują dwa chronione ślimaki: poczwarówka zwężona Vertigo angustior i poczwarówka jajowata Vertigo moulinsiana. Oba gatunki podlegają ścisłej ochronie gatunkowej, a ich stanowiska zgodnie z zapisami prawa mogą być zniszczone wyłącznie w imię koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego. W opinii Klubu Przyrodników wydobycie torfu nie wydaje się być interesem publicznym o charakterze nadrzędnym, a torfowisko ma charakter chronionego siedliska przyrodniczego. Ponadto przyrodnicy wskazują, że w wyniku planowanych prac odcinek rzeki zostałby przekształcony z cieku naturalnego w zbiornik wody wyrobiska potorfowego. Natomiast Jerzy Wańke reprezentujący Polski Klub Ekologów uważa wręcz, że dolina ta powinna zostać uznana za rezerwat ścisły. Zresztą walory krajobrazowe Skickiej Strugi są cenione także przez kajakarzy. Póki co procedura zmierzająca do wydania koncesji na to złoże jest w toku. Dominik Hajduk z firmy Peatco wyjaśnia jednak, iż inwestor nie jest w konflikcie z przyrodnikami, prowadzone są rozmowy i ma nadzieję, że uda się wypracować kompromis umożliwiający rozpoczęcie wydobycia torfu. Nie wyklucza np., że nietkniętymi pozostawi się siedliska niektórych gatunków.

Jaki los czeka Skicką Strugę? (fot. Rafał Ruta)

Pod pieczarki

Torf jest osadem organicznym powstałym w wyniku długotrwałego osadzania się częściowo rozłożonych szczątków roślin. Do procesu jego wydobycia wymagane są: wysoki poziom wód gruntowych oraz niewielki dopływ powietrza. Najbardziej zasobne w składniki pokarmowe są torfy  występujące w dolinach rzek, obniżeniach terenu i na brzegach jezior. Surowiec ten jest najczęściej wykorzystywany w ogrodnictwie i hodowli roślin jako środek poprawiający strukturę gleby. Natomiast firmy działające na lokalnym rynku produkują z niego przede wszystkim okrywy wykorzystywane w pieczarkarniach, a największym odbiorcą jest działająca w Borucinie koło Okonka firma Okechamp.