Więcej zasłużonych

Zdaniem członków Stowarzyszenia "Nad Głomią" Jan Maza, Józef Horst i Tadeusz Pezała to nie jedyni, którzy z tytułu śmierci w obronie polskości powinni być uczczeni z imienia i nazwiska

Do Rady Gminy Zakrzewo wpłynęło pismo od Stowarzyszenia „Nad Głomią” z Głomska, które zgłosiło propozycję upamiętnienia w gminie Zakrzewo, z imienia i nazwiska, tych osób, które zginęły w czasie II wojny światowej, a których postaci wpisały się w lokalną historię. Członkowie stowarzyszenia proponują postawienie symbolicznego obelisku z tablicą zawierającą dane lokalnych bohaterów oraz pamięci wszystkich, którzy obronę polskości podczas II wojny światowej przypłacili życiem. „Istniejący obelisk w Zakrzewie koło kościoła parafialnego zawiera jedynie nazwiska trzech osób. Oddanie czci przez upamiętnienie osób, o których bohaterskiej postawie mamy wiedzę, uważamy za uzasadnione jako wyraz szacunku dla tak tragicznej historii, dla osób, które zginęły oraz dla rozwoju młodego pokolenia, na szczęście rozwijającego się w wolnym kraju. Dlatego liczymy, że Pan Wójt oraz Rada Gminy przychylą się do przedstawionego pomysłu i pozytywnie ustosunkują się do niniejszego pisma” - czytamy w dokumencie.
[[reklama]]
Kto?

Wniosek zawiera listę nazwisk osób, które - zdaniem członków stowarzyszenia - powinny być upamiętnione na tablicy. Lista wygląda następująco:
- Jan Maza z Zakrzewa – nauczyciel rozstrzelany w Hohenbruh w 1939 r.
- Robert Gransicki – nauczyciel z Głomska, rozstrzelany w Kartuzach w 1939 r.
- Józef Suchecki z Głomska – nauczyciel rozstrzelany w okolicy Bydgoszczy
- Józef Chyliński z Zakrzewa – student medycyny, zginął w Oranienburgu w 1940 r.
- Bronisław Szopieraj – robotnik z Zakrzewa, członek Związku Polaków w Niemczech, zginął w Oświęcimiu w 1940 r.
- Józef Krause – rolnik z Wiśniewki, członek ZPwN, zginął w Dachau w 1941 r.
- Kazimierz Rozenthal z Królewskiej Wsi (obecnie Czernice) – prezes oddziału ZPwN w Wiśniewce, zginął w Dachau w 1942 r.
- Jan Ollewski – prezes PTM z Werska, ścięty w Brandenburgu w 1942 r.
- Jan Luka – harcerz z Zakrzewa, zginął w Oranienburgu w 1942 r.
- Antoni Dorsz – instruktor rolniczy przy ZPwN, zginął w Oranienburgu w 1943 r.
- Maria Gąszczak – nauczycielka z Głomska, ścięta w Brandenburgu w 1943 r.
- Józef Horst – nauczyciel z Zakrzewa, komendant hufca harcerskiego, ścięty w Brandenburgu w 1943 r.
- Tadeusz Pezała – nauczyciel z Zakrzewa, zginął w Oranienburgu w 1943 r.
- Marian Ciepłuch – rolnik z Głomska, członek ZPwN, zmarł po 6-letnim pobycie w Oranienburgu bezpośrednio po powrocie w 1945 r.

Odpowiedź wójta

Skąd pomysł powstania tablicy? – Mamy historyka w stowarzyszeniu, panią Elżbietę Czarnotta, która od wielu lat interesuje się takimi sprawami, a która natknęła się kiedyś na materiały historyczne w Archiwum Państwowym w Szczecinku. To było kilka lat temu, już wtedy powstał ten pomysł – mówi prezes stowarzyszenia, Aldona Ziach.
W ostatnich dniach wójt odpowiedział na petycję, że wniosek stowarzyszenia przekazany został, celem zaopiniowania, właściwej merytorycznie komisji. Henryk Dobrosielski zwrócił jednocześnie uwagę, że istniejący w centrum Zakrzewa pomnik upamiętnia wszystkich, którzy walczyli w obronie polskości naszych ziem, również tych, którzy walczyli w II wojnie światowej, o czym najlepiej świadczyć ma napis u dołu pomnika: Obrońcom polskości Ziemi Złotowskiej 1772-1945. Wójt pisze też: „Jednocześnie informuję, że brak jest szczegółowych przepisów prawnych dotyczących procedury wznoszenia pomników czy stawiania obelisków. Art. (...) ustawy (...) o samorządzie gminnym (...) przyznaje radzie gminy kompetencje w zakresie podejmowania uchwał dot. wznoszenia pomników. W pewnym zakresie będą obowiązywały też przepisy prawa budowlanego. Na chwilę obecną brak jest uchwały dot. trybu i procedur stawiania pomników w naszej gminie, dlatego proszę także – w kontekście przedstawionego wniosku – o zajęcie stanowiska w przedmiocie przygotowania projektu uchwały, określającej zasady wznoszenia pomników na terenie gminy, w tym finansowania ich budowy”.

Chodzi tylko o dopisanie

Zdaniem Aldony Ziach pismo wójta nie jest odpowiedzią na wniosek stowarzyszenia. Jej zdaniem Henryk Dobrosielski źle zrozumiał intencje członków stowarzyszenia, nikt nie wymaga od nikogo stawiania kolejnych pomników czy obelisków. Chodzi jedynie o uporządkowanie tej kwestii. Jak mówi Aldona Ziach, pomnik przy zakrzewskim kościele z imienia i nazwiska wymienia tylko trzy osoby, które poległy w obronie polskości: Jana Mazę, Józefa Horsta i Tadeusza Pezałę. Rozwiązaniem miałoby być uzupełnienie tej listy o pozostałe wymienione nazwiska. – Wzorem innych gmin uważamy, że w niektórych przypadkach wręcz trzeba wskazać osoby z imienia i nazwiska, zwłaszcza gdy ich dokonania są udokumentowane – mówi prezes Ziach, przypominając, że drugi z zakrzewskich pomników, ten, na który w swoim piśmie powołuje się również wójt, owszem, oddaje cześć poległym, ale anonimowo.

Aldona Ziach przyznaje nawet, że wniosek stowarzyszenia mógłby stać się okazją do szerszej dyskusji w tej sprawie – być może osób, które zasługują na imienne upamiętnienie z tytułu śmierci za obronę polskości, żyło na terenie gminy więcej. – To jest kwestia do dyskusji. Lista zawierająca wspomnianych 14 nazwisk jest tylko naszą propozycją – mówi prezes stowarzyszenia, przyznając, że warto byłoby zapewne zorganizować spotkanie zainteresowanych tą kwestią, czy nawet powołać komisję, która wypracowałaby wnioski zmierzające do stworzenia możliwie jak najbardziej kompletnej listy osób, które należałoby uczcić umieszczeniem na takiej tablicy. – Nie sądzę, żeby stworzenie nowej tablicy np. na istniejącym już obelisku przy zakrzewskim kościele wiązało się z jakimś szczególnie dużym wydatkiem – ocenia prezes Ziach.

Piotr Steffen