Maestro kościelnej ceremonii

Przez wiele lat grał Marceli Rumanowski, który później wyprowadził się do Bydgoszczy i tam zmarł

Ja zacząłem po Rumanowskim. Przed nim był bodajże pan Domek. Innych z przeszłości sobie nie przypominam

Kościelny próbował kiedyś zliczyć wszystkich organistów, którzy grali w naszej parafii. Doliczył się jedenastu czy dwunastu

Reklama

Nie ma się co dziwić. To trudny zawód

Po sąsiedzku wychowywaliśmy się z profesorem Andrzejem Tatarskim, a że mieszkaliśmy blisko kościoła, od młodości mieliśmy kontakt z kościelną muzyką. Jako mniej więcej piętnastolatkowie chodziliśmy z Andrzejem do kościoła szkolnego. Gdy kościelny był chory, śp. ksiądz Stanisław Brzęczek sporadycznie nas angażował. Była tam wtedy jeszcze fisharmonia. Ja śpiewałem, a Andrzej grał. Zresztą w ciągu minionych dziesięcioleci Andrzej Tatarski również okazyjnie grał w kościołach mariackiej parafii, często występował wspólnie z chórem św. Cecyli

Reklama

Nie było wtedy organisty na stałe. Powszechne nie były też telefony. Ponieważ mieszkałem blisko parafii, proboszczowie przychodzili przez lata i angażowali w razie potrzeby

Reklama

Nie była to zbyt późna godzina, ale też nie trzeba było za wcześnie wstać

W tamtych czasach granie w kościołach było formą dorabiania. Dzisiaj można na tym naprawdę przyzwoicie zarobić

Rodzina Konrada przez lata była blisko związana z kościelnym środowiskiem Złotowa. W pewnym sensie był on „skazany” na pracę organisty

Jako chłopak chodziłem do ogniska muzycznego, później była szkoła muzyczna

To że gram jest dużą zasługą Tadeusza Dobka. Lubiłem słuchać jego gry w kościele, pięknie harmonizował. Bo Rumanowski grał raczej głównie w tonacjach durowych

Wskazał go ksiądz Czarny, jednak nie Stanisław, tylko Jan, który był w Złotowie wcześniej. Przyszedł do mnie pewnego dnia i powiedział, że jest tutaj ciekawy chłopak. Konrad miał kilkanaście lat, był jeszcze przed wojskiem. I chciał grać

Reklama

Ksiądz Jan założył w tamtym czasie i prowadził scholę młodzieżową, do której też się załapałem

Jeden z proboszczów zliczył mi kiedyś wszystko: próby, msze, nabożeństwa. Przeliczył to na dzień i wyszło więcej godzin niż na ośmiogodzinny dzień pracy. Sam się zdziwiłem

Reklama

Nie jest łatwo wziąć w tym zawodzie pełny urlop

Cały czas trzeba nad sobą pracować. To jak ze sportem. Nie ma tak, że czegoś się nauczyłeś raz i wystarczy

Konrad od początku był bardzo pracowity. Ćwiczył w kościele, w domu, godzinami. Uważam, że wciąż się rozwija. Tym bardziej, że pamiętam jego początki, a bywało nieudolnie. Nie skończył szkoły organistowskiej, a ma jednak warsztat. Jest klasycznym samoukiem. Zresztą tak jak Stanisław Ogorzałek. Obaj skończyli kursy organistowskie

Reklama

Nie odważyłbym się porównać. Dlatego, że ja nigdy organistą nie byłem. Po prostu wykonywałem taką pracę

Kiedyś to były skromne, standardowe uroczystości. Bez szaleństw. Dzisiaj ich oprawa coraz częściej przypomina koncert życzeń. Wiele można oczywiście zrozumieć, ale czasami młodzi przesadzają. Kościół to nie jest miejsce na muzykę jak podczas zabawy czy domowej imprezy

Małżonkowie stwierdzili kiedyś, że nie chcą „Hymnu do Ducha Świętego”, bo jest taki smutny. Powiedziałem, że jak się proboszcz zgodzi, nie ma problemu. Oczywiście wiedziałem, że nie wyrazi zgody

Śluby niestety coraz bardziej są uroczystościami na pokaz

Takie „koncerty” to również techniczny kłopot. Jak to zorganizować, gdy ma zagrać organista, flecista, gitarzysta, skrzypek, a do tego jeszcze zaśpiewać chór? Tym bardziej, że gdy jest dodatkowy wykonawca, chciałby od razu zagrać cały koncert, gdy ślubna msza to w zasadzie tylko utwory: na wejście, ofiarowanie, komunię i marsz na wyjście. Zaledwie cztery kompozycje. No, może pięć, gdy grane są dwa podczas udzielania Komunii Świętej, jeśli przystępuje do niej więcej osób. Ale przeważnie do Komunii idzie bardzo mało ludzi.

Nie da się tym bardziej, że człowiek musi być skupiony również na tym, co robi. Wiadomo, że szczególnie traktuje się tę pierwszą niedzielną mszę

Nie jest realnym, żeby w niedzielę koncentrować się na modlitwie podczas wszystkich. Jak w każdym zawodzie, tutaj również wkrada się rutyna. Po tylu niedzielnych mszach zdarza mi się, że zastanawiam się, czy aby na pewno zagrałem „Ojcze Nasz”

Trzeba oczywiście starać się robić wszystko, żeby to nie spowszedniało za bardzo i te starania to indywidualna sprawa każdego organisty

Gdy przez lata grałem na sumie, nie chodziłem na inną niedzielną mszę. Łączyłem granie z modlitwą. Zawsze uważałem, że ten, kto śpiewa, modli się dwa razy, więc ten kto jeszcze gra, może nawet trzykrotnie

Ja nie znam nikogo takiego, być może jest to trochę przesadzone. Ale zdarzało mi się, że gdy była piękna pogoda, podczas kazania wychodziłem przejść się w pobliżu kościoła. Jak jest długie kazanie, a do tego są również chrzty, trochę czasu się uzbiera. W rezerwie zawsze jest jeszcze jakaś książka

Część na pewno podchodzi do tego jak do rzemiosła. Przychodzą, zagrają, idą do domu, tymczasem powinni to traktować jako pewnego rodzaju święte czynności

Po skończeniu studiów teologicznych moja świadomość sakralności, świętości, które dzieją się w kościele, na pewno bardziej mobilizują do przykładania się do pracy

Jest to służba Panu Bogu przez służbę dla ludzi

Powiedział mi, żartując: najwięcej pracowników kościelnych–bezbożników to organiści. Nie wiem jednak, skąd wyciągnął takie wnioski.

Nie tylko organiści, ale i księża są zarówno wierzący, jak i niewierzący. Oczywiście żaden się do tego nie przyzna, ale doskonale wiem, że są księża, którzy wykonują tylko swój zawód. Tak samo jest z niektórymi organistami

To nie do końca była wyłącznie moja decyzja. Proboszcz Marian Jaśkiewicz dał mi do wyboru granie na mszy o godzinie 11.00 bądź o 14.00. Powiedziałem, że 14.00 odpada, że albo zostaje 11.00, albo w ogóle. On najczęściej odprawiał sumę, a pamiętamy przecież, jaki był: bardzo zasadniczy i lubił robić w kościele trochę teatru. Takie miał zwyczaje, obowiązkowe były przecież oklaski, a mnie się to nie podobało. Powiedziałem mu o tym przez telefon, stwierdziłem, że w takim razie nie będę mu przeszkadzał w teatrze, jaki odstawia w kościele i tak się rozstaliśmy

Ale nie mieliśmy do siebie pretensji

Często napotykałem opór, a nawet przykre sytuacje. Jeden z księży stanął na środku kościoła, spojrzał w moją stronę, unosząc oczy ku górze i rzekł: to nie jest koncert, proszę grać tradycyjne pieśni. Wykonywałem wtedy popularną pieśń „Pewnej nocy łzy z oczu mych” i używałem brzmienia pianina, a nie organów. Ręce mi opadają, gdy spotykam takich zatwardziałych dziwolągów, zamkniętych na nowe formy muzyczne. Cieszę się, że Papież Franciszek jakiś czas temu wstrząsnął kapłanami i zaznaczył, że trzeba promować nowoczesne trendy muzyczne oraz iść z duchem czasu. Nie mam sobie nic do zarzucenia jeśli chodzi o repertuar. Gdy grałem w kościele, wielokrotnie miałem bardzo pozytywny odbiór i często słyszałem miłe słowa od ludzi, którzy wzruszali się moim wykonaniem. Czasem tak jest, że samo słuchanie więcej wniesie w serce człowieka niż odśpiewanie tradycyjnej pieśni. Życzyłbym sobie, aby czasem kapłani także słuchali, a nie tylko mówili. Zbyt często zapominają, że „muzyka mówi do tych, co słuchać potrafią”. Obecnie obsługuję uroczystości ślubne oraz pogrzebowe na terenie kraju. Zanim jednak zagram, upewniam się, czy ksiądz, który będzie odprawiał mszę, jest „normalny”, czy też może zatrzymał się na XIX wieku

Owszem, jest dużo nowych pieśni, ale nie wszystkie nadają się do grania podczas mszy

Ludzie usłyszą coś w radiu i chcą, żeby zagrać, ale nie wszystkie utwory oddają powagę miejsca, jakim jest kościół. Nie wszystkie są też zatwierdzone przez Kościół. Byłem w wielu świątyniach, na wielu mszach i właściwie wszędzie dominuje klasyczny styl

Nie wszyscy zresztą lubią zmiany. Gdy zagram „Chwała na wysokości Bogu” z inną melodią, już pojawiają się komentarze, że to dziwne wykonanie.

Zasadniczo komentarze są pozytywne, choć zdaję sobie sprawę, że nie każdemu to odpowiada.  To takie otwarcie okna w nieprzewietrzonym pomieszczeniu. Staram się, żeby mój repertuar nie był statyczny, a dynamiczny. Jestem raczej tradycjonalistą, ale też otwartym na nowości, jakie się pojawiają. Nie każda pieśń, nawet religijna, nadaje się do wykonania w kościele. Jeśli pieśń jest wartościowa pod względem tekstu i melodii chętnie wykorzystam ją podczas liturgii

Dzisiaj i tak jest znacznie łatwiej pod kątem dostępności repertuaru, internet to prawdziwa skarbnica. Inna sprawa, że zawsze były, są i będą w środowisku stereotypy o tym zawodzie i tych, którzy go wykonują

Jestem do tego przyzwyczajony

To bardziej wymagający instrument niż fortepian. Na organach gra się zdecydowanie trudniej. Organy posiadają często dwa lub więcej manuałów–klawiatur, a dodatkowo posiadają klawiaturę nożną. Szerszy jest też zapis nutowy, który uwzględnia melodię graną nogami

Organy nie bez powodu nazywane są królem wszystkich instrumentów. Jako jedyne na świecie potrafią zagrać jak potężna orkiestra, imitują inne instrumenty

I na takie właśnie czekamy, zbierając fundusze w naszej parafii

Na początku maja minie dwadzieścia lat, jak nieustannie gram w kościołach

Nie czuję się jednak lepszym organistą od innych. Znam organistów, wyłącznie samouków, którzy nie mają żadnej szkoły, a są lepsi niż ja

Niemniej studium wiele mi dało. To były cztery lata intensywnej nauki, w zakresie budowy organów i techniki grania. Tam poznałem też zasady dyrygentury i tworzenia muzyki chóralnej, a nawet koncertowej. Mam dyplom, który uprawnia mnie do bycia dyrygentem

Złotów jest pierwszym miejscem, gdzie chóru nie prowadzę. Mam jednak nadzieję, że coś w tym względzie już kiełkuje

Podoba mi się w Złotowie, daj Boże, że tutaj zostanę. Taki mam przynajmniej plan

Ale też ciężkiej pracy. Ćwiczę każdego dnia. W kościele, w domu, gdzie również mam instrument. Od kilkunastu minut do półtorej godziny

Ja również, mimo tylu lat grania, wciąż ćwiczę

Wydaje mi się, że trzeba żyć tym, co się robi. Jak tylko żona pracuje na nocce, spokojnie mogę urządzić sobie w domu taką muzyczną ucztę

Oczywiście najlepiej doświadczyć takiej na żywo. Kilka miesięcy temu byłem na koncercie organowym w Poznaniu. To było coś niesamowitego

Takie zawodowe zboczenie jest chyba normalne

Niestety, przeważnie stwierdzam, że są lepsi ode mnie

Każda kolejna niedzielna msza wypada pod tym względem słabiej

Nawet o 15.00 ludzie w zasadzie już siedzą, nie mówiąc o wieczornych godzinach. Wtedy jest już wyłącznie koncert organisty

Słyszałem wprawdzie opinie, że ludzie nie chcą śpiewać nowych pieśni, bo wolą ich posłuchać, ale chyba nie tędy droga

Nawet okres świąt i kolędowania wypada blado. Kiedyś kościół huczał od śpiewu. Czasami specjalnie przestaję śpiewać, prowokuję, a w kościele cisza

Niektórzy twierdzą, że po to jest organista, żeby śpiewać. Otóż nie. Jest po to, żeby prowadzić śpiew

Dochodzi do tego, że nie tylko nie śpiewają, ale coraz częściej nawet nie odpowiadają księdzu podczas modlitw. Zdarza się, że amen nie chce się im powiedzieć

To wszystko wynosi się z domów. Kiedyś śpiewało się w nich kolędy, dzisiaj włącza się telewizor czy słucha płyt.

Rzeczywiście pamiętam czasy, kiedy ludzie w kościołach naprawdę śpiewali. Gdy ostatnio poszedłem na 11.00 zdziwiłem się, bo zobaczyłem puste miejsca w ławkach. Kiedyś na sumie było to nie do pomyślenia. Na tę mszę kościół parafialny zawsze był pełny, nie mówiąc już o śpiewaniu, co czyni chyba jedynie starsze pokolenie

No ale co zrobić? Takie czasy. Ludzie powinni jednak przypomnieć sobie, po co przychodzą do kościoła i od czego jest w nim organista.