Oświecanie szkoły

Pokajali się wszyscy – nauczyciele, rodzice, uczniowie. Czy dzięki temu ze szkół w Jastrowiu wychodzić będą mądrzejsi absolwenci?

Rozmowa o pracę kilka tygodni temu w Warszawie. Renomowana firma poszukuje kierownika biura projektowego. Bardzo atrakcyjne stanowisko, bardzo wysoka pensja, kooperacja z pracownikami w USA, w Indiach i Chinach. Wymagania: ukończone studia o specjalności konstruktor, znajomość języka angielskiego na poziomie C1 i przede wszystkim kompetencje społeczne i interpersonalne. Kandydatów jest trzech. Przynoszą zaświadczenia, dyplomy, świadectwa. Wspaniale. Jednak dwóch łamie sobie zęby na programie SolidWorks – jednym z podstawowych uczonych na studiach. Trzeci staje przed obliczem prezesa i wypada doskonale, ale pracy nie dostaje. Dlaczego? Ponieważ na rozmowę stawił się w koszuli i dżinsach. Szef skomentował to tak: on pojedzie do USA i będzie podpisywał kontrakty za miliony. Nie chcę się zastanawiać, jak on tam będzie ubrany. Dodał jeszcze: jeżeli jest taki inteligentny, to powinien był sprawdzić, jak należy się ubrać na taką rozmowę. Firma trzeci miesiąc szuka kandydata. Z badań wynika, że dziś 75% przedsiębiorców ma problem z ich znalezieniem. Wielu z nich brakuje jakichś kompetencji. Nie suchej, wbijanej do głowy teorii.

– Sokrates napisał, że mądry człowiek to taki, który ma wiedzę, potrafi coś zrobić i wie, jak się zachować. To jest najprostsza definicja kompetencji – 4 października w Urzędzie Miejskim w Jastrowiu mówił dr Mirosław Radoła z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wraz z dr Izabelą Cytlak pomaga on samorządowi Jastrowia opracować strategię rozwoju oświaty. Przygotować dzieci i młodzież do życia w szybko zmieniającym się świecie, a nauczycieli na przyjście do szkół nowego pokolenia – homo tabletus.

Obecnie szkoła nie jest na to gotowa. Bo, jak pisała dr Marzena Żylińska, „W przedwczorajszych szkołach wczorajsi nauczyciele uczą dzisiejszych uczniów rozwiązywania problemów jutra”.

W gminie Jastrowie ma być inaczej.

– Strategia, która ma tutaj powstać może w znaczący sposób ułatwić uczniom start w dorosłość. Pozwoli im wybrać dobrą drogę i mieć świadomość sprawstwa – mówi dr Radoła i przekonuje, że dyplom ukończonych studiów nie jest wyznacznikiem szczęścia. Spełnionym życiowo można być np. kończąc zawodówkę i zostając doskonałym rzemieślnikiem.

O tym, w jaki sposób dotrzeć do ucznia, jak zachęcić go do nauki i w jaki sposób wyposażyć go w kompetencje 4 października rozmawiali nauczyciele, przedstawicielki związków zawodowych, dyrektorzy szkół, rodzice, uczniowie i radni.

Mirosław Radoła z UAM w Poznaniu tłumaczył nauczycielom i rodzicom na czym polega nowoczesne podejście do ucznia

Nauczyciele chcieliby mniej uwagi poświęcać dokumentacji, a więcej uczniom. Bardziej ich motywować i wspierać, ale też przestać ich wyręczać. Bywa, że goniąc z programem pokazują słabszym dzieciom, co i jak mają zrobić, byle zmieścić się w 45 minutach. Pedagodzy widzą także potrzebę większej współpracy z rodzicami i uświadamiania im, że oni także są odpowiedzialni za wyniki kształcenia dzieci. Zwrócili również uwagę na rosnącą ilość uczniów z opiniami i orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego, do których trzeba podejść w wyjątkowy sposób.

– Powinniśmy wnioskować o tworzenie klas terapeutycznych, bo bywa, że pół klasy je ma, a nauczyciel jest jeden i nie wiadomo co robić – podkreślają.

Rodzice z kolei chcieliby pracować nad większym zaufaniem między nimi a nauczycielami. Przyznają się, że czasem krytykują pedagogów, co nie wpływa pozytywnie na obustronne relacje. Ich zdaniem w szkole powinno być więcej zajęć praktycznych i tych ukierunkowanych na rozwijanie pasji dzieci.

Sporo do powiedzenia mieli dyrektorzy gminnych placówek oświatowych. W relacjach nauczyciel – rodzic zamierzają poprawić organizację zebrań. Chcą spotkań opartych na szacunku i dialogu, bez krytyki i negatywnych uwag. Do tego powinien być stworzony przejrzysty kontrakt między stronami.

– Jeśli nawzajem wchodzimy sobie w kompetencje, to dochodzi do chaosu – zaznaczają. Przyznają przy tym, że sami chętniej oceniają i porównują negatywnie niż chwalą. Co więcej, proponują wstrzemięźliwość w stawianiu złych ocen.

– Jedynkę postawić potrafi każdy. Powinniśmy dawać uczniowi nadzieję, że może się nauczyć. Dawać mu proste zadania, żeby go motywować… – uważają. Ich zdaniem także uczniowie powinni mieć szansę na zaliczanie materiału w dogodny dla siebie sposób – jeden woli mówić, drugi pisać. Co ważne w kontekście wypowiedzi M. Radoły, w szkołach brakuje doradztwa zawodowego. Bywa więc tak, że mechaniki samochodowej uczą się ludzie, którzy boją się ubrudzić ręce smarem. To także trzeba zmienić.

Wiele z postulatów uczestników spotkania się powtarzało, lecz przedstawicielki związków zawodowych zwróciły uwagę na to, bez czego nowoczesna szkoła obejść się nie może – zastosowania nowych technologii oraz gier edukacyjnych. Także na rozbudzanie pasji i ciekawości z pomocą wizyt w takich miejscach jak Centrum Nauki Kopernik czy „Młyn wiedzy”.

Ciekawe spostrzeżenia mieli także radni z komisji oświaty. Ich zdaniem nauczyciele, rodzice i uczniowie powinni mówić o sobie wzajemnie dobrze i dbać o atmosferę w szkole. Nie zaszkodzi też szkolić pedagogów i rodziców z motywacji, rozwinąć system stypendialny oraz zmniejszyć liczbę zadań domowych dla uczniów.

Brawa za swoje uwagi do funkcjonowania oświaty w gminie zebrali jednak nie dorośli, lecz dzieci. Uczniowie zdobyli się na swego rodzaju spowiedź. Przyznali, że powinni bardziej szanować nauczycieli (w 8 klasach bywa z tym ciężko – mówił przedstawiciel uczniów), poświęcać więcej czasu na naukę, zwłaszcza przedmiotów, w których nie czują się mocni, nie przepisywać zadań domowych oraz odkładać telefony na czas lekcji. Doktor Izabela Cytlak była pełna podziwu dla samokrytycyzmu tych młodych ludzi.

Uczniowie mieli także postulaty do dorosłych. Chcieliby więcej rozmów o swojej przyszłości, lekcji rodzicielskich (ciekawe, czym zajmują się i pasjonują rodzice), a także mniej prac domowych.

– 75% materiału powinniśmy omawiać na lekcji, a tylko 25% w domu. 8 i 7 klasa mają 36 i 38 godzin lekcji i potrafią nie wyrabiać – mówi jeden z uczniów.

Wiele z tych stwierdzeń i postulatów brzmi jak pobożne życzenia, ale widać, że ludzie oświaty w Jastrowiu stawiają sobie poprzeczkę wysoko. Ważne, że są gotowi na zmiany.

– Zapoczątkowano dziś partnerstwo edukacyjne – podsumowywał spotkanie dr M. Radoła.

– Wiele wypowiedzi państwa było spójnych, czyli wszystkim wam zależy na tym samym. Na tym, aby szkoła miała mądrych uczniów, a rodzice mądre dzieci.

Spotkanie zorganizowano dzięki temu, że gmina i miasto Jastrowie przystąpiła do projektu pn. „Wsparcie kadr JST w zarządzaniu oświatą w województwie wielkopolskim, ukierunkowane na rozwój szkół i kompetencji kluczowych uczniów”.

Łukasz Opłatek