Przebłagali gniew Boży

Królewski Rząd, któremu plany i kosztorys nowej kaplicy św. Rocha został przedłożony, odpowiedział 17 sierpnia 1901 roku, iż wobec projektu sprzeciwu nie rości. Kościół ma 110 lat

W połowie ubiegłego roku w rozbieranym budynku przy ulicy Garncarskiej znaleziono dokumenty dotyczące budowy kościoła św. Rocha w Złotowie. Pismo autorstwa ks. dr Bolesława Domańskiego kierowane do urzędu, prawdopodobnie zabrał jeden z pracowników magistratu. Oto przetłumaczona treść dokumentu oryginalnie zapisanego w języku niemieckim, gotykiem.

Dotyczy: Budowy kaplicy św. Rocha    Złotów, dn. 14 grudnia 1902

Jego Wielmożny Magistrat
Rada Kościelna św. Rocha pozwoli sobie uniżenie udzielić informacji w sprawie budowy kaplicy św. Rocha.
Królewski Rząd, któremu plany i kosztorys nowej kaplicy św. Rocha został przedłożony odpowiedział 17 sierpnia 1901 roku iż wobec projektu sprzeciwu nie rości.
Na posiedzeniu 18 października 1902 r. Rada Kościelna ustaliła tę budowę w całości albo w 7 pojedynczych fazach oficjalnie wykonać.
Rezultatem otwartego pisma było, iż przekazanie robót w przewidzianych w 7 pojed. fazach nieznacznie taniej, lecz drożej się okazuje, aniżeli budowa w całości. Dlatego Rada Kościelna ustaliła na posiedzeniu na które również zaproszono – przez niżej podpisanego przewodniczącego – pana burmistrza Löhrke jako zastępcę Magistratu, aby dnia 24 listopada t.r. budowę w całości przekazać.

[[reklama]]


Kościół św. Rocha i jego wnętrze-rok 1920

Na posiedzeniu dnia 30 listopada br. roboty zostały przekazane budowniczemu p. Hubert Jaster ze Złotowa, wobec czego ten oświadczył iż do osłony użyje cegły oczyszczonej z mułu gliny (cegielnia parowa Gr. Paglacz k. Chojnic).
Kuria Biskupia wyraziła na to zgodę, na jej polecenie prosi Radę Kościelną bardzo uniżenie Jego Wielmożny Magistrat jako patrona kaplicy św. Rocha, pozwolenie na rozpoczęcie i wykonanie budowy kapl. Św. Rocha wg planu i kosztorysu łaskawie przekazać.
Jednocześnie prosimy o możliwie szybką odpowiedź, aby z p. Jaster jeszcze przed 1. stycznia 1903 r. (do tej pory jest z propozycją związany) umowę podpisać.

Uniżenie Rada Kościelna św. Rocha
Dr Domański
Przewodniczący
[[nowa_strona]]
Wmurowanie kamienia węgielnego pod kościół p.w. św. Rocha odbyło się 26 IV 1903 roku. Problemem w budowie było wycofanie się magistratu z jej dofinansowania.
„Miasto odmówiło opłacenia 1/3 patronatu, doszło do procesu, który miasto przegrało we wszystkich trzech instancjach (wyrok wyższego sądu krajowego Prus Królewskich w Kwidzynie z 20 czerwca 1907 roku oraz wyrok sądu najwyższego Rzeszy w Lipsku z 13 kwietnia 1908 roku)” – czytamy w książce Otto von Goerkego „Der Kreis Flatow”.

Kościół parafialny został wybudowany w latach 1903-1904 w stylu neogotyckim. Zastąpił drewnianą budowlę z początku XVIII wieku.

Dżuma w Złotowie
Powstanie drewnianej kaplicy opisał Otto von Goerke (tłumaczenie Alicja Heimann). Wyjaśnia w niej dlaczego patronem kaplicy został św. Roch.
"Kiedy w latach 1709 – 1711 w Złotowie szalała dżuma, katoliccy mieszkańcy miasta wybudowali kaplicę, którą poświęcili świętemu Rochowi – patronowi chroniącemu od zarazy. Kaplica była drewniana, nad wejściem znajdował się wyryty w belce napis: „Ku założeniu Rocha św. na ubłaganie gniewu Boskiego 1710”. Burmistrz Kelch pisze w 1784 roku o tej kaplicy: „kościół św. Rocha nie jest filią kościoła parafialnego, jest on raczej kościołem ufundowanym przez miasto w czasie zarazy 1710  r., na którego budowę ówczesny burmistrz Podgórski przeznaczył 700 polskich florenów. Został on wybudowany w akcie przebłagalnym w czasie zarazy na cześć św. Rocha i jest utrzymywany przez mieszkańców z ich własnych środków. Każdy może według uznania zamówić tam mszę św. za  pieniądze. Leży on poza miastem i mógłby tam być w przyszłości wygodny cmentarz, gdyż jest ku temu miejsce” (jeszcze za czasów burmistrza Kelcha zmarłych chowano na katolickim cmentarzu). Dokument fundacyjny wystawiono 2 lutego 1729 roku.
[[reklama]]
Kościół Pogranicza
W materiałach Muzeum Ziemi Złotowskiej znajdujemy dokładny opis świątyni:
„Mury kościoła i dach są doskonale zachowane. Czerwona budowla w zwartej grupie drzew cmentarnych doskonale się prezentuje. Przed wejściem do kościoła stoi murowana kapliczka słupowa zbudowana zapewne w poł. zeszłego stulecia. W latarni na szczycie stoi rzeźba św. Rocha  pochodząca prawdopodobnie z rozebranego kościoła.
Nad portalem kościoła umieszczona jest Pieta tak licznie występująca w kościołach i kapliczkach Pogranicza.

Obok ściany szczytowej przystawiona jest murowana wieża dzwonnicza, którą wychodzi się na chór organowy krętymi murowanymi schodami. Wyżej prowadzą schody drewniane na poddasze i po drabinie na dzwonnicę.
[[nowa_strona]]
Ołtarz główny w kaplicy św. Rocha ufundowali Jan i Franciszek Kowalscy. W ścianach po obu stronach ołtarza umieszczono tablice. Na jednej z tablic widnieje napis: „Kaplica Św. Rocha na ubłaganie gniewu Bożego zbudowana w r. 1710, na nowo odbudowana w r. 1903”. Na drugiej tablicy umieszczono poświęcone św. Rochowi w czasie zarazy 1709 roku srebrne tablice i serca. Napis brzmi: Wota na cześć św. Rocha w roku 1709.

Środkowy obraz ołtarza głównego przedstawia św. Rocha, po jego bokach umieszczone są obrazy św. Antoniego oraz św. Wawrzyńca. Na obrazach w ołtarzach bocznych widzimy Marię Pannę oraz św. Józefa z Dzieciątkiem Jezus.

Kościół św. Rocha posiada trzy dzwony – jeden z 1842 roku oraz dwa z 1904. Na najmniejszym, ale najstarszym dzwonie widnieje napis: „Fundit me Henricus Zeller Sluchoviensis” (z Człuchowa) oraz nazwiska fundatorów Henricus Zeller Parochus; Münzer Patronus; Polanowski, Cembrowicz; 1842 oraz „Gloria in excelsis Deo!” Zdobienia na dzwonie: u góry pnącza winorośli; po środku z jednej strony anioły unoszące się na chmurze, z drugiej strony przebite mieczem płonące serce otoczone owalnym wieńcem. Średnia dolnej krawędzi dzwonu wynosi 0,48 m. Dwa pozostałe dzwony zostały wykonane przez Franza Schillinga i nie posiadają zdobień. Na największym, ważącym pięć centnarów dzwonie widnieją słowa: „In honorem St. Beatae Mariae Virginis. Parochia Zlotoviensis. A.D. 1904”, a na drugim: „In honorem St. Rochi. Parochia Zlotovensis. A.D. 1904.”

[[reklama]]

Trzeba to uczcić
Rzymskokatolicka Parafia Świętego Rocha w Złotowie powołana została 17 kwietnia 1981 roku. Należy do diecezji bydgoskiej i dekanatu Złotów II. W latach 1992 – 2009 proboszczem był w niej ks. Ryszard Teinert. Od września 2009 posługę w niej prowadzi ks. Witold Korowajczyk. Parafia liczy ponad trzy tysiące wiernych.

Proboszcz planuje uczcić rocznicę powstania kościoła. – Spotkam się z członkami rady duszpaterskiej i zastanowimy się jak uczcić tę datę. Być może będzie to w formie sesji naukowej z udziałem Muzeum Ziemi Złotowskiej. Na pewno uroczystości odbędą się po 16 sierpnia, po odpuście parafialnym - mówi ks. W. Korowajczyk.

Św. Roch żył w XIV wieku. Urodził się w zamożnej rodzinie w Montpellier. Od młodości musiał odznaczać się wielką pobożnością. Sprzedał odziedziczony po zmarłych rodzicach majątek, a pieniądze rozdał ubogim w mieście.
Podczas pielgrzymki do Rzymu opiekował się chorymi na dżumę. Sam zaraził się w drodze powrotnej. Po powrocie do zdrowia św. Roch udał się w dalszą podróż. Jednakże w przygranicznym miasteczku Angera aresztowano go pod zarzutem szpiegostwa. Następnie poddano torturom i uwięziono na ponad 5 lat. Wycieńczony chorobą i torturami zmarł 16 sierpnia około 1327 r., w wieku zaledwie 32 lat.
Wraz ze śmiercią Rocha rozpoczął się jego kult jako patrona od zarazy. Szybko rozprzestrzenił się we Francji, zawędrował do Niemiec i Włoch. W Rzymie papież Aleksander VI wystawił ku czci Świętego kościół, a Pius IV ufundował szpital, powierzając go bractwu św. Rocha (1560).
Źródło:sw_roch.republika.pl


Za udostępnienie materiałów historycznych dziękuję Muzeum Ziemi Złotowskiej

Łukasz Opłatek