Rozdarci

Zdrady, rozpady małżeństw i tragedie rodzin - wyjazdy do pracy za granicę owocują nie tylko większymi pieniędzmi. Rozłąka nie krzepi

To tylko miłość
Biorę sobie Ciebie za męża i ślubuję Ci miłość, wierność i uczciwość małżeńską oraz że Cię nie opuszczę aż do śmierci. Tak mi dopomóż Panie Boże Wszechmogący w Trójcy Jedyny i Wszyscy Święci.
Rodziny rozdzierają się – dobrowolnie. Bus stoi na placu w Złotowie. Ci, którzy upchnęli w bagażniku makarony z marketu, śledzą pożegnania innych. Żona przytula męża, obdarowuje pożegnalnym uśmiechem. Zarobi na mieszkanie, na samochód. Wróci. Pocałunek pieczętuje kościelną przysięgę.
Kilkanaście godzin później. Dworzec w Holandii. Oddaną żonę złotowianina odbiera ukochany. Czekał aż wróci z urlopu. Aż zostawi rodzinę. Namiętny pocałunek unieważnia przysięgę.
- Subtelność kobieca jest tak cudowna, że kobieta żałuje cię już na kilka dni przedtem, zanim cię zdradziła – napisał Kornel Makuszyński.
[[reklama]]

Z raportu Rządowej Rady Ludności z 2011 roku wynika, że w latach 2001-2010 w Polsce orzeczono 593,9 tys. rozwodów. Pierwsza połowa dekady charakteryzowała się niespotykaną dotychczas dynamiką wzrostu ich liczby od poziomu 45,3 tys. w 2001 r. do 67,6 tys. cztery lata później.

Żona pana Damiana nie żałuje. Zdrady? Tak jej nie nazywa. Córeczce sączy do ucha: znalazłam nowego tatusia.
Pan Damian to kucharz z małej wsi pod Złotowem. Wkrótce po odebraniu dowodu osobistego zostaje ojcem. Żeni się, bo kocha, nie dlatego że wypada. Wypada za to rodzinę utrzymać. – Szukałem pracy wszędzie – zapewnia. Na czarno dostaje 50 złotych. - Nie było wyjścia i na te parę dych cały dzień musiałem zapierdzielać – obrusza się. W Holandii jego kuzyn za pomalowanie pokoju dostaje od „jednej babki” 70 euro.
[[nowa_strona]]
Jak zdobywano Zachód
107  złotych kosztuje obiad dla czterech osób w jednej ze złotowskich restauracji. Pani Anna przelicza ile posiłków by za to ugotowała. Przywykła do zakupowej matematyki. W markecie zlicza ceny jak dobry kalkulator. - Zawsze się boję, że mi zabraknie, że na wszystko nie starczy – mówi matka dwójki dzieci. Często bywa złym prorokiem.
Dziś za obiad zapłaci mąż – euro przeliczonymi na złotówki. Po pierwszej niemieckiej wypłacie odkładają trzy tysiące złotych. Fortunę. A przecież pan Marcin nie robi nic szczególnego – kładzie płytki, ale Niemcom, a to się opłaca. – Mąż czuje się taki dowartościowany, że jest w stanie utrzymać rodzinę – pani Anna pokazuje na nowy telewizor. Płaci gotówką. Mąż u Niemca pracuje od września ubiegłego roku. - Dwie wypłaty nie wystarczały nam żeby godnie żyć. A to było marzeniem męża: żeby godnie żyć tutaj. Żeby starczyło na podstawowe rzeczy, żeby było mnie stać pójść z dziećmi na basen, raz w miesiącu pojechać do kina. Już nie wspomnę o remontach, lepszym samochodzie – już nawet o tym nie marzyłam – dziś pani Anna wie, że marzyć trzeba ostrożnie, bo czasem się spełnia. - Dzieciom powiedzieliśmy, że tata musi wyjechać do pracy z przyczyn finansowych. Nie stać nas np. na buty, czy pójście córki do szkoły.
[[reklama]]
- Na początku w Holandii na lewo robiłem – pan Marek, pochodzący z południa Polski mieszkaniec Krajenki, na zachód wyjeżdża w 1998 roku. Pracownika fizycznego tu i tam dzieli przepaść. Mierzona najpierw w guldenach a potem w euro. – Miałem pracę w kraju, ale nie za takie pieniądze jak tam. A chciałem samochód, mieszkanie – ryzyko się opłaca. Jego los dzielą dziś ponad dwa miliony rodaków. Kilka tysięcy z powiatu złotowskiego.

Nikt nie wie ilu mieszkańców powiatu złotowskiego wyjeżdża do pracy za granicę.
Tylko firma Goodmorning w minionym roku wysłała za granicę 311 mieszkańców powiatu złotowskiego. Około 62% wyjeżdżających stanowią mężczyźni.

Pan Damian nie szuka pracy - poluje na socjal. Z żoną i półtoraroczną córeczką wspiera niemiecką demografię. Trzysta euro dla niego, trzysta dla żony i dwieście dla dziecka.
– Jeszcze 180 Euro Kindergeld dali – mężczyzna chwali niemiecką zapobiegliwość. - Chatę dostałem sześćdziesiąt metrów, trzy pokoiki. Przyszli i jeszcze na farbę i na tapety dali tysiąc wyprawki. Z tego tylko 40 euro za prąd i internet musiałem płacić. Żyło się elegancko – młodzieniec uśmiecha się szeroko. W zamian polskie „dzień dobry” zamienia na niemieckie „Guten Tag”. Tylko w urzędzie czuje się jak kaleka: Ich bin z Polski. Chcę pracować.
[[nowa_strona]]
Wyjazd zwany pożądaniem
Żaden z niego Bond, daleko mu do Klossa. Żonę szpieguje program komputerowy. Rodzina Damiana w darze od nowego kraju ma wszystko oprócz zaufania. – Jak ja szedłem się kąpać, to ona pach i już jej nie było – partnerka mężczyzny woli sama bawić się w dyskotekach. – Du bist so schön – słyszy od Niemca. Mąż na socjalu zajmuje się dzieckiem.
- No co miałem myśleć? Zdradza mnie – twarz pana Damiana wykrzywia grymas bólu. Dziś mniejszy niż przed rozwodem. Już nie grozi „szwabowi”, z którym poszła jego była.
– Chciałem mu łomot spuścić, ale złożył „klage” i za czwartym razem musiałem do Holandii uciekać – pan Damian co jakiś czas odwiedza w Niemczech córeczkę.
[[reklama]]
W kraju tulipanów to samo – seks i alkohol łączą się samoistnie. – Jak Polska nie była w Unii, to mało dziewczyn było w Holandii – wspomina pan Marek. Swoją poznaje przez brata. Polacy trzymają się razem, imprezują w weekendy. – Każdy mężczyzna i każda kobieta potrzebują miłości i seksu – krajeńszczanin ma jedno i drugie. Plus dwójkę dzieci. Zostaje w Polsce.
Koledzy mają mniej. Przelotne miłości, przygodny seks. – Opowiadali kogo tam nie mieli. Mały procent jest takich, którzy tam nie mają kogoś na boku – dopowiada pan Marek.

W roku 2012 po zaświadczenia potwierdzające okres pracy za granicą
do Wojewódzkiego Urzędu Pracy zgłosiło się 626 mieszkańców powiatu złotowskiego. Ponad 70% z nich pracuje w Holandii. Zdecydowana większość wyjeżdża z Polski ponownie.

- To jest sprawdzian dla naszego związku – pani Anna wypuszcza męża za granicę po szesnastu latach małżeństwa. – Rozważaliśmy tę decyzję przez rok. Myśleliśmy o wszystkim: że dzieci nie będą miały taty na co dzień, że ja nie będę miała męża każdego dnia – zwierza się złotowianka. Ufa w siłę związku. – Na szczęście mój pracuje z samymi facetami – dodaje zapobiegliwie. Niemcy wypuszczają go raz na jedenaście dni. Dają auto, dopłacają do paliwa. Rozłąka zbliża. - Wyczekuje człowiek powrotu, adrenalina się podnosi i temperatura w związku jest wyższa – kobieta spuszcza oczy. Reszta jest dla męża.
[[nowa_strona]]
Pieniądze to nie wszystko
Świadomy praw i obowiązków wynikających z założenia rodziny uroczyście oświadczam, że wstępuję w związek małżeński i przyrzekam, że uczynię wszystko aby nasze małżeństwo było zgodne, szczęśliwe i trwałe. Pan Marek ratuje swoje: – Gdy urodził się syn wiedzieliśmy, że nie możemy żyć tak, że jedno będzie za granicą, a drugie tutaj. Dzwoniłbym co weekend i mówił pięknie ładnie, a małżeństwo na pewno by długo nie trwało – mówi wprost. - To byłby koszmar! Postanowiliśmy, że będziemy żyli w Polsce tak jak inni – skromnie, ale razem – dodaje żona pana Marka, Justyna.

W 2011 roku 1851 mieszkańców powiatu złotowskiego złożyło
w Urzędzie Skarbowym w Złotowie PIT-y poświadczające ich dochody
osiągane poza granicami Polski.

[[reklama]]
- Dzwonimy codziennie, mówimy sobie o wszystkim, ciągle jest nam siebie mało – Anna ze Złotowa podkreśla wagę fundamentów w związku. To już pięć miesięcy bez męża. Sama zajmuje się dziećmi, pracuje i w pojedynkę walczy z przeciwnościami. - Poczucie lęku jest teraz mniejsze. Nie martwię się już, że nie wystarczy mi na zakupy. Mogę wydać w sklepie pięćset złotych, chociaż nie jestem rozrzutna – kobieta tryska energią. A mąż nie myśli o powrocie. Jest obywatelem Niemiec. To się opłaca. - Przez pięć lat nie mieliśmy w Polsce prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci, bo nasze dochody przekraczały o 6 złotych limit. W Niemczech dostaniemy po 184 euro na dziecko co miesiąc. To o czym my mówimy? To jest moja druga pensja – w kobiecie znowu odzywa się kalkulator. Tyko teraz liczy inaczej – w euro. Wynik w przyszłości może być jeden: więcej Polaków za granicami ojczyzny.

Łukasz Opłatek
Imiona bohaterów na ich prośbę zostały zmienione
rys. Karol Bobkowski
[[nowa_strona]]
Czesław Toboła
seksuolog, terapeuta

Życie nie lubi próżni. Ludzie wyjeżdżający za granicę do pracy często wchodzą w poboczne związki. Są poza domem, bardziej wyposzczeni. A że jest to z dala od miejsca zamieszkania, to prawdopodobieństwo, że zdrada się wyda jest mniejsze. Bo jeśli nawet ktoś ma skłonności do zdrady, to w otoczeniu domowym się powstrzymuje, bo obawia się, że żona, czy mąż się dowie. Czasem dochodzi do tego, że ten związek poboczny staje się dominującym, a ten dotychczasowy upada.

Zdarza się też prowadzenie podwójnego życia. Czasem ktoś świadomie wyjeżdża do pracy za granicę, nawet mając możliwość pracowania w kraju, bo jest niezadowolony z życia seksualnego z dotychczasową partnerką i chce się wyzwolić z tego kieratu, ale bez brania rozwodu. Stary związek funkcjonuje, człowiek ma swój azyl i w razie czego ma gdzie wrócić, a za granicą ma innego partnera.
[[reklama]]
Ogólnie seksualność to bardzo częsty powód rozpadu związków. A gdy życie seksualne jest nieudane, to przekłada się ono na inne sfery życia. Nie ma szczerych rozmów, wspólnych posiłków, wyjazdów, spacerów.
W swej praktyce mam sporo par, które przychodzą do mnie po powrocie partnera z zagranicy. Ci ludzie są już od siebie tak odzwyczajeni, że nie potrafią być razem. Okazuje się, że przyjazd partnera staje się kłopotliwy. Często ta druga osoba zastanawia się, kiedy partner znowu pojedzie i będzie święty spokój. Bo tak naprawdę potrzebne są pieniądze tego partnera, a nie on sam.
[[nowa_strona]]
Justyna Wendorff
psycholog

W swojej praktyce wielokrotnie spotkałam się z trudnymi psychologicznie sytuacjami w związku z migracją zarobkową. Najczęściej jeden z rodziców pozostaje w kraju i na niego spada większość obowiązków związanych z prowadzeniem domu i wychowaniem dzieci. Rzadziej - wyjeżdżają oboje. Małżonek - rodzic który powraca próbuje „nadrobić” stracony czas lub odpocząć. Rodzi to wiele konfliktów między małżonkami ponieważ krótki pobyt nie rozwiązuje problemów narastających przez dłuższy czas, a postawa nastawiona na odpoczynek po ciężkiej pracy i rozłące budzi złość i rozczarowanie. Ponadto, jak podają statystyki, co trzecie małżeństwo osób migrujących w celach zarobkowych rozpada się, a najczęstszą przyczyną tego stanu są zdrady i poznanie nowego partnera.
[[reklama]]
Równie trudne stają się relacje między dziećmi a rodzicami. Rodzic - pozostający w domu wymaga, ustala zasady, funkcjonuje w codzienności. Rodzic który wraca, rozluźnia dyscyplinę chcąc tym samym wynagrodzić nieobecność lub stara się wspomóc drugiego rodzica w „stalowej dyscyplinie”. Sprzeczne postawy rodzicielskie zaburzają proces wychowawczy, wprowadzają chaos w życiu dziecka, rozluźniają granice między członkami rodziny, a przede wszystkim zaburzają jego poczucie bezpieczeństwa. Wyjazd obojga rodziców stanowi dla dzieci jeszcze trudniejszą sytuację. Dziecko pozostaje w najlepszym wypadku pod opieką bliskich krewnych, ale zdarzają się też przypadki, w których zostają pod „opieką” nieco starszego rodzeństwa. Dzieci tęsknią za rodzicami, czują się opuszczone i rozbite. Rozluźnienie więzi między dziećmi a opiekunami powoduje szereg konfliktów: brak ciągłości zasad i norm, które zazwyczaj panują w domu rodzinnym. Jak wynika z relacji nauczycieli, pedagogów i psychologów, znaczny odsetek dzieci których jedno lub oboje rodzice pracują za granicą prezentuje szereg zaburzeń zachowania w postaci reakcji depresyjnych, agresji, nadużywania środków psychoaktywnych czy nawet prób samobójczych. W trudnych sytuacjach migracji najważniejsze jest aby nie stracić z oczu tego co najważniejsze czyli więzi z członkami rodziny. Kiedy mamy już do czynienia z kryzysem, najważniejsze jest spojrzenie na problem w sposób całościowy i nie zrzucanie odpowiedzialności na jednego z członków rodziny np. tego który wyjeżdża. [[nowa_strona]]
Izabela Pufal, pedagog Powiatowej Poradni Psychologiczno–Pedagogicznej w Złotowie

Wyjazdy rodziców za granicę w celach zarobkowych wiążą się z ryzykiem niewłaściwych zmian w aspekcie edukacji i wychowania ich dzieci. Oczywiście nie można tego generalizować, jednakże doświadczenie niektórych rodzin z naszego powiatu pokazuje, że bardzo trudno jest uniknąć przykrych konsekwencji pozostawienia dzieci w kraju pod opieką rodziny lub znajomych. U niektórych uczniów rozłąka z rodzicami skutkuje zachwianiem poczucia bezpieczeństwa. Nagle zostają bez wsparcia najbliższych, na których mogli do tej pory liczyć w różnych trudnych momentach życia. Z obserwacji wynika, że im młodsze dziecko, tym większy wstrząs w tym zakresie. Brak codziennego, bezpośredniego kontaktu niejednokrotnie przyczynia się do osłabienia relacji między rodzicami i dziećmi. To duże ryzyko zważywszy, że w ogóle większość rodziców skarży się na jakość wzajemnych stosunków, niespełniających oczekiwań żadnej ze stron. Często brak nadzoru ze strony rodziców powoduje pogorszenie się wyników w nauce. Spadek motywacji może wynikać nie tylko z poczucia „luzu”, ale i z tęsknoty za rodzicami. Czasem wyjazd rodziców i związany z tym większy zakres swobody, naraża dzieci na wchodzenie w sytuacje zagrażające ich zdrowiu (alkohol, narkotyki, seks).
[[reklama]]
Oczywiście można powiedzieć, że młodzież robi różne niewłaściwe rzeczy, mimo iż rodzice nie wyjechali i mogą ich dopilnować. Nie polemizuję z tym, mówię tylko o czynnikach ryzyka. Niektórzy z rodziców martwią się zauważoną przez siebie zmianą dotyczącą kontaktów z dziećmi. Praca za granicą przeważnie przynosi korzyści finansowe. Dzięki temu rodzice mogą w większym stopniu zaspokajać już nie tylko podstawowe potrzeby, ale i marzenia dzieci. Po pewnym czasie niektóre z nich zaczynają traktować mamę czy tatę jak skarbonkę lub bankomat. Sprowadzają rodziców głównie do roli zabezpieczania potrzeb materialnych, natomiast sprawy emocjonalno – społeczne schodzą gdzieś na dalszy plan. Nierzadko ktoś inny staje się osobą ważną w tym zakresie. Są jednak i takie dzieci, na które cała sytuacja wpływa odwrotnie. Doświadczają silnych napięć, rośnie w nich poczucie krzywdy. Otrzymane prezenty traktują jak próbę ich kupienia. Wolałaby mieć mniej, za to być na co dzień z rodzicami. Zazdroszczą tego rówieśnikom. Pamiętać jednak należy, że każda rodzina jest inna, a bilans zysków i strat zawsze będzie sprawą indywidualną.