To Zakrzewo nie zostało wyzwolone?

– wścieka się Marek Wiebskowski

– mówi wójt Dobrosielski

29 stycznia 1945 roku Zakrzewo nie zostało wyzwolone. To nic, że mieszkańcy przez ponad 70 lat czcili tę datę. Według Instytutu Pamięci Narodowej byli w błędzie. „Zgodnie z propagandową praktyką władz komunistycznych wydarzenie to celebrowane było – niezgodnie z faktami historycznymi – jako dzień wyzwolenia oraz powód do wyrażania wdzięczności społeczeństwa wobec Armii Czerwonej. Tymczasem wbrew nadziejom Polaków, oczekujących odbudowy wolnego kraju po likwidacji okupacji niemieckiej, Armia Czerwona w latach 1944 – 1945 stała się narzędziem ponownej aneksji niemal połowy terytorium RP do ZSRR, zniewolenia całej reszty kraju oraz budowy w nim systemu komunistycznego w pełni zależnego od władz w Moskwie” czytamy w zarządzeniu zastępczym wojewody, który nakazał gminie zmienić nazwę ulicy. Pismo to wpłynęło do urzędu 13 grudnia.

– wójt H. Dobrosielski nie kryje zaskoczenia. Zwłaszcza, że nikt dotąd nie sugerował, że nazwa ta może być źle widziana w świetle ustawy dekomunizacyjnej.

– miota się włodarz Zakrzewa. Decyzja jest jednoznaczna – 29 Stycznia ma zniknąć. „(…) przedmiotowa nazwa, honorująca moment wkroczenia Armii Czerwonej do wymienionej miejscowości, spełnia rolę daty symbolizującej komunizm”, uznała Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. IPN orzekł, że skoro w ciągu roku od wejścia ustawy gmina nazwy nie zmieniła, to obowiązek ten przeszedł na wojewodę. Stąd cytowane pismo.

Pozostało jeszcze 83% artykułu[[pay]]

Zostajemy!

29 Stycznia to kilkusetmetrowa ulica. Kilkadziesiąt domów, boisko piłkarskie „Jedności”, warsztat samochodowy i szkoła. Kiedyś tę część Zakrzewa zwano Nowym Światem. Większość ludzi mieszka tu od kilkudziesięciu lat. Gertruda Budnik, kobieta po siedemdziesiątce, tak się przyzwyczaiła do nazwy ulicy, że nie wyobraża sobie innej. Zmiana byłaby jak przeprowadzka bez przeprowadzki. Andrzej Kwiecień, który jako jeden z pierwszych zapuścił korzenie na Nowym Świecie, ani myśli zmieniać czegokolwiek.

– krzyczy w progu domu zbudowanego w połowie lat 70.

– jego syn Sławomir krzyczy tak, jakby chciał zniszczyć mój dyktafon.

Na najwyższych rejestrach głosu operuje też Marek Wiebskowski.

– mówi popularny „Fryga”.

– wyrzuca z siebie słowa niczym karabin maszynowy kule. Czy trafia? Nie wszyscy są tego zdania.

– spokojnie mówi Jolanta Kluczka, która przy 29 Stycznia mieszka od 32 lat. Zdanie zmienia jednak po zastanowieniu się nad koniecznością zmian dokumentów.

Sławomir Kwiecień o mało nie rozdzierał szat, gdy dowiedział się o decyzji wojewody. I postawił dobre pytanie – To Zakrzewo nie ma dnia wyzwolenia?

Dokumenty bez zmian

Zmiana dokumentów, wpisu do rejestrów, dowodów rejestracyjnych pojazdów, Regonów to częsty argument mieszkańców przeciwko zmianie nazwy ulicy. Podniósł go choćby Piotr Kowalski, który przy 29 Stycznia prowadzi zakład mechaniki pojazdowej.

– uważa mechanik. Tyle że ustawodawca to przewidział. Artykuł 5 ustęp 2 tzw. ustawy dekomunizacyjnej mówi, że zmiana nazwy ulicy dokonana na podstawie tego aktu pozostaje bez wpływu na ważność dokumentów zawierających nazwę dotychczasową. Oznacza to, że np. dowód osobisty, prawo jazdy oraz dowody rejestracyjne pojazdów, mimo zmiany nazwy ulicy, przy której mieszka osoba legitymująca się nimi, będą ważne dopóki nie upłynie ich termin ważności. Tyle w teorii. Zobaczymy, jak taki przepis sprawdzi się w praktyce, gdy np. jeden z dokumentów mieszkaniec będzie mieć wydany ze starym adresem, a drugi z nowym.

– uważa wójt Dobrosielski, który czuje duży opór przed narzuconą zmianą.

– pyta. Na obelisku przedstawiającym gotującego się do lotu orła widnieje napis „Obrońcom polskości Ziemi Złotowskiej 1772–1945”.

Wzniesiony on został w 1966 roku, a podczas jego odsłonięcia Zakrzewo odznaczone zostało Orderem Sztandaru Pracy II klasy. Też komunistycznym.

Wynik głosowania w sondzie na portalu

Było sobie święto

Części mieszkańców Zakrzewa nie obchodzi to, czy wieś wyzwoliła armia radziecka czy polska.

– uważa P. Kowalski, który najchętniej nazwy by nie zmieniał. Z kolei Roman Rożeński, historyk i pasjonat dziejów regionu, jest pewny, że Zakrzewo wyzwalali Rosjanie, bo zamierzali zabić dziadka jego żony. Kaaz, choć mówił płynnie po polsku, to uznany został za Niemca.

– opowiada. Taka jest historia. I ją teraz, zdaniem Sławomira Kwietnia, Zakrzewu się zabiera.

– pyta rozjuszony, a jego ojciec macha ręką zrezygnowany:

Pytanie tylko, kiedy zakrzewianie mają obchodzić rocznicę wyzwolenia. Dotąd choćby znajdująca się przy 29 Stycznia szkoła co roku organizowała w styczniu apel, uczniowie zbierali się pod pomnikiem, gdzie składali wiązanki kwiatów i zapalali znicze.

– w imieniu społeczności mówi dyrektor Arletta Tymińska.

– dodaje. I choć może teraz szkoła większy nacisk położy na obchody 11 listopada i 8 maja, to o 29 stycznia zapominać nie zamierza.

– deklaruje dyrektor.

Co z tym Horstem?

Zgodnie z decyzją wojewody 29 Stycznia zmienić ma się w ul. Józefa Horsta. Nauczyciela, komendanta hufca harcerskiego w Złotowie, syna działacza polonijnego Antoniego. Ale też żołnierza wcielonego (wraz z trzema braćmi: Marianem, Tadeuszem i Ignacym) do Wehrmachtu. Józef walczył na froncie norweskim. W 1940 roku został zwolniony z wojska i ponownie powołany w 1941 r., po czym aresztowała go Abwehra pod zarzutem zdrady stanu. Po procesie został skazany na śmierć i ścięty w Brandenburgu. Piękny życiorys dla patrona ulicy? Być może, ale nie dla wszystkich. Dzień po tym, jak decyzja wojewody dotarła do Zakrzewa, w gabinecie wójta zjawił się Mateusz Wiebskowski. Stwierdził on, że argumenty, by nadać ulicy imię J. Horsta go i innych mieszkańców nie przekonują.

– uważa mieszkaniec Zakrzewa.

Być może tak się jeszcze stanie. 20 grudnia nad sprawą tą pochyli się Rada Gminy Zakrzewo. Wójt bardzo liczy na opinię radnych. Gmina ma też 30 dni na odwołanie się od decyzji wojewody do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Może zrobić to choćby po to, by mieszkańcy z 29 Stycznia mogli sami wybrać sobie nazwę ulicy. Tak, by była to dobra zmiana.[[/pay]]