Od Krajny do Japonii. Joanna Skiera promuje haft krajeński

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów dziedzictwa kulturowego Krajny jest haft krajeński. Wśród osób, które go promują, szczególne miejsce zajmuje Joanna Skiera . – złotowianka i nauczycielka biologii w Zespole Szkół Ekonomicznych w Złotowie.

Joanna swoją wiedzą i umiejętnościami dzieli się podczas warsztatów, spotkań oraz wydarzeń promujących kulturę Krajny. Jej działalność wykracza jednak daleko poza granice regionu.

Miłość Joanny Skiery do haftu rozpoczęła się zupełnie przypadkowo. 9 lat temu (rok 2017), przygotowując występ zespołu muzycznego, zainteresowała się strojami ludowymi, znajdującymi się w zbiorach Muzeum Ziemi Złotowskiej. Będąc tam, dostała zaproszenie na wykład prof. dr hab. Doroty Angutek. To badaczka, współtwórczyni i strażniczka kanonu haftu krajeńskiego. J. Skiera zainteresowała się tematem na tyle mocno, że nie tylko przyszła na wykład, ale przyniosła ze sobą własnoręcznie pomalowane kubki z motywami krajeńskimi! Prof. Angutek była nimi zachwycona, a Joanna z miejsca zakochała się w hafcie.

Początkowo malowała głównie ceramikę. Szybko jednak rozpoczęła naukę haftowania .
– zarówno tradycyjnego, jak i maszynowego. Jak mówi, hafciarka pozwala pracować szybciej i taniej. Z kolei ręcznie wykonany haft jest piękniejszy i ma inną, bardziej wyrazistą strukturę. .

–  Nasz haft jest prosty, a w tej prostocie jest piękno. Ja bardzo go lubię i często mam na sobie ubrania czy biżuterię z motywem krajeńskim .
–  dodaje.

Haft krajeński dał jej nie tylko mnóstwo przyjemności, ale też otworzył przed nią nowe możliwości. Jedną z nich był udział w Światowej Wystawie Expo 2025 w Osace.

Joanna pojawiła się tam w ramach promocji województwa wielkopolskiego. Prowadziła warsztaty poświęcone haftowi krajeńskiemu. Chcąc jak najlepiej zaprezentować Krajnę, pojechała do Osaki w strojach własnoręcznie ozdobionych motywami haftu krajeńskiego. 

Podczas zajęć, które prowadziła, uczestnicy poznawali charakterystyczne motywy krajeńskie. Malowali bawełniane torby według autorskich projektów prowadzącej. Choć sam haft był dla Japończyków czymś zupełnie nowym, szybko opanowywali technikę malowania wzorów. Warsztaty odbywały się przez siedem dni, trzy razy dziennie, maksymalnie dla ośmioosobowych grup. Niektórzy przychodzili codziennie, żeby się dostać, ale ostatecznie nie każdemu się udało. 

Ci z kolei, którzy mieli taką możliwość, stworzyli łącznie 170 toreb. Cztery z nich wróciły z Joanną do Polski. Jedna trafiła do Starostwa Powiatowego, druga do Wielkopolskiej Organizacji Turystycznej, trzecia do Muzeum Ziemi Złotowskiej, a czwarta .
– mimo że minął już blisko rok .
– nadal czeka na nowego właściciela.

Podobne warsztaty z haftu krajeńskiego pod jej okiem odbywają się również w Polsce.

– Najczęściej działam lokalnie, np. prowadząc warsztaty w szkołach w powiecie. Ostatnio byłam m.in. w szkole w Świętej i w Krajence .
– opowiada. Podkreśla jednocześnie, że bardzo cieszy ją to, że młodzież chętnie uczestniczy w zajęciach. Wśród jej uczniów są nawet osoby, które dziś samodzielnie rozwijają motywy krajeńskie. Jedna z uczennic, Malina Gątnicka (Łuczak), dziś tworzy haftowaną biżuterię, a inny uczeń, Patryk Grobelny, przygotował wzór graficzny haftu krajeńskiego. Projekt trafił już m.in. na logotypy kół gospodyń wiejskich, bluzki, a nawet opakowanie twarożku z Łobżenicy. 

W zajęciach z haftu krajeńskiego uczestniczy nie tylko młodzież szkolna, ale również koła gospodyń wiejskich. Zdarzają się także wyjątkowi goście, którzy pojawiają się okazjonalnie. Jednym z nich był prezydent Polski. Miało to miejsce w Warszawie podczas wydarzenia „Dzień Kobiet na Ludowo”. J. Skiera miała wówczas okazję zaprezentować haft Andrzejowi Dudzie. 

– Królowa Krajny
Przed laty J. Skiera i prof. Angutek odwiedzały kościoły w okolicy i szukały ornatów z haftem krajeńskim. Nie znalazły żadnego. .

– Moim marzeniem było wtedy, by haft krajeński znalazł się z powrotem w kościołach .
– opowiada J. Skiera. Niedługo potem uszyła i ozdobiła pierwszy taki ornat dla Parafii pw. św. Piotra i Pawła w Złotowie, dla ks. Bartłomieja Brzezińskiego. Potem kolejne ornaty (każdy inny) trafiły do kościołów w Radawnicy, Wielkim Buczku, a także do Misjonarzy Świętej Rodziny w Złotowie. .

– Ja sama z kolei bardzo chciałam, żeby jeden trafił do Górki Klasztornej. Dla Maryi Góreckiej, Królowej Krajny .
– dodaje. Tak też się stało trzy lata temu. Ornat był szczególny. Został ozdobiony wizerunkiem Matki Bożej Góreckiej oraz napisem „Królowo Krajny, módl się za nami”. Do dziś podczas ważnych uroczystości zakłada go nawet biskup.  

Jak zauważa Joanna, księża lubią haft krajeński. Ks. Jakub Dziurgot MSF np. ma m.in. albę i komżę z wzorem haftu krajeńskiego. Wkrótce natomiast otrzyma również ręcznie malowany serwis. J. Skiera obiecała mu taki w ramach podziękowania za posługę w parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. 

Z Kościołem Joanna jest związana od lat, i to nie tylko ze względu na sakralia z motywem haftu krajeńskiego. Przed laty była zaangażowana w działalność scholi ks. prof. Mariana Machinka, znanego złotowskiego duszpasterza i misjonarza. Od 18 lat z kolei należy do wspólnoty Odnowa w Duchu Świętym im. Jezus Miłosierny przy parafii WNMP w Złotowie. 

Jej członkowie spotykają się regularnie, a ostatnio, przy okazji Bożego Ciała, zaprosili do siebie również złotowian niezwiązanych ze Wspólnotą. Na Półwyspie Rybackim pojawił się Namiot Wielbienia “Jezus żyje”. Było to miejsce, gdzie przez cały wieczór słychać było śpiew i muzykę. .

– Mamy bardzo pozytywny odzew po tym wydarzeniu. Wiemy, że odwiedzili nas tam również ludzie, którzy na co dzień nie są związani z Kościołem, a bardzo im się podobało .
– wspomina J. Skiera. Sama mówi, że Wspólnota jest dla niej drugą rodziną.  Mimo że część osób ze wspólnoty kojarzy jedynie z imienia, wie, że na każdego z nich zawsze może liczyć.  

Członkowie Wspólnoty mocno się wspierają, a jeśli tylko mogą .
– niosą pomoc również innym. Od niedawna jej członkowie odwiedzają m.in. podopiecznych Zabajki. Pomagają tak tak jak umieją, czyli poprzez rozmowę i wspólne śpiewanie. .

– To jedyne, co możemy im dać .
– mówi J. Skiera. .

– Koniec końców okazuje się jednak, że to oni bardziej nas wspierają. Gdy wychodzimy stamtąd, jesteśmy pełni radości i wdzięczności, że chociaż chwilę możemy z nimi być .
– dodaje. 

Chęć niesienia pomocy i zaangażowanie społeczne w przypadku J. Skiery nie kończą się jednak na działalności w Kościele. Od 13 lat jest również wolontariuszką Drużyny Szpiku w Złotowie i wspiera osoby chorujące na białaczkę. Chętnych do pomocy nie brakuje, a złotowska Drużyna Szpiku może pochwalić się co najmniej 6 osobami, które uratowały komuś życie. .

– W tej chwili w Drużynie najważniejsza jest dla mnie edukacja i to na niej się skupiam. Ważniejsza nawet niż rejestracja, bo tę można zrobić dziś samodzielnie. Wystarczy zamówić bezpłatny pakiet wymazowy przez internet .
– tłumaczy J. Skiera. 

Joanna Skiera na co dzień pracuje jako nauczycielka biologii. Każdą wolną chwilę poświęca jednak na swoje pasje. Jako miłośniczka i popularyzatorka haftu krajeńskiego. koordynuje i prowadzi warsztaty haftowania oraz malowania motywów krajeńskich.  Bierze również udział w badaniach terenowych nad ich źródłami, a także prezentuje swoje rękodzieło podczas Jarmarków Krajeńskich. Prowadzi również fanpage na Facebooku “Haft Krajeński”.

Zapytana o plany na przyszłość odpowiada, że na emeryturze najchętniej wsiadłaby do kampera, zabrała hafciarkę i pojechała zwiedzać świat. Równie mocno jak haft i Krajnę kocha bowiem podróże i ludzi. 

Martyna Janiak

Artykuł z cyklu „Kulturalna Krajna” powstał w ramach realizacji projektu Bliska Kultura.

Wszystkie artykuły z cyklu „Kulturalna Krajna” można przeczytać na portalu pod adresem
www.zlotowskie.pl/tag/kulturalnakrajna/