Życiem rządzi przypadek

Matematyka i historia to królowe, które pokierowały życiem Jana Widawskiego. Wpadł w ich objęcia przez przypadek – po prostu wykorzystał nadarzające się okoliczności.

– zauważa pan Jan. To dzięki sprzyjającym okolicznościom zaraz po studium nauczycielskim trafił do szkoły w Głubczynie, gdzie uczył matematyki.

– wspomina nasz rozmówca. Tym sposobem młody nauczyciel trafił pod skrzydła ówczesnego dyrektora Wiktora Penkały – nauczyciela z krwi i kości, który, jak się później okazało, zaraził go pasją do historii Krajny. W ten oto sposób pan Jan połknął bakcyla regionalizmu. Życie co jakiś czas rzucało go na różne ścieżki, o których sam by nie pomyślał, jak chociażby nauczanie wychowania–fizycznego. Największym zrządzeniem losu z pewnością jest jednak decyzja o pójściu na studia magisterskie. Pan Widawski chciał bowiem dokończyć ukochaną matematykę, niestety jego pracodawca, już wtedy dyrektor Zbiorczej Szkoły Gminnej w Krajence, nie wyraził na to zgody: nauczycieli matematyki było wtedy pod dostatkiem, ale brakowało historyków. Sprzyjające okoliczności pan Jan wykorzystał i tym sposobem na lata zapisał się w pamięci wielu mieszkańców gminy jako historyk. Pracował do roku 2005. Od tamtego momentu przebywa na emeryturze, nadal poświęcając się swoim największym pasjom: historii i regionalizmowi. Jest aktywnym przewodnikiem turystycznym i pilotem wycieczek. O tych pasjach przypomniał podczas konkursu, który zorganizował Krajeński Ośrodek Kultury. Na Facebooku KOK ukazywały się „Pytania Pana Jana”. Ta zabawa była swoistym preludium nadchodzącego jubileuszu 600–lecia nadania prawa miejskich Krajence, a przy okazji również małą lekcją regionalizmu. Pytania dotyczyły bowiem przede wszystkim wydarzeń związanych z historią gminy i okolic. Odzew był całkiem spory, co bardzo ucieszyło naszego rozmówcę, bo jego zdaniem najpierw trzeba poznać siebie i otoczenie, w którym się żyje, a dopiero potem wyruszać w nieznane. Laureaci konkursu w nagrodę byli razem z panem Janem w skansenie w Osieku.

Lekcja 1

Historia uczy, jak nie popełniać błędów.

– mówi pan Jan, przy czym podkreśla, że zawsze trzeba patrzeć też na okoliczności i realia, w jakich osadzone było wydarzenie.

– zauważa nasz rozmówca.

Lekcja 2

Dziś ludzie chcą wojny, a co ona dobrego przyniosła?

– mówi pan Widawski.

Lekcja 3

Historia się nie zmienia. Są jednak tacy, którzy udawali, udają, że coś się nie wydarzyło.

– zauważa historyk. Młodzież też, tak jak historia, się nie zmienia. Zmieniają się jednak okoliczności, w których żyją. Konflikt pokoleń był, jest i będzie.

Lekcja 4

Daty nie są ważne. Ważni są ludzie i ich losy.

– mówi pan Jan.

Lekcja 5

Historia rozwija wyobraźnię. Dziś, zdaniem pana Jana, ludzie są zapatrzeni w obrazki, nie czytają już tak dużo. Współczesna szkoła nie sprzeciwia się jednak temu jednoznacznie. Owszem, dobrze jest zerknąć na ekran, to też uczy, aby jednak rozwijać wyobraźnię trzeba pobudzić umysł do myślenia. Najlepiej to zrobić czytaniem.

– stwierdza nauczyciel.

Lekcja 6

Bohaterowie są, i to bezdyskusyjnie. Wielu ludzi, szczególnie polityków, wykorzystuje jednak ich do swoich rozgrywek. Gdy jakiś bohater jest potrzebny, to nagle się go wygrzebuje, a potem znowu zapomina i tak w kółko. Wikłanie historii w politykę? Tego być nie powinno. Historia w końcu jest jaka jest, jej się nie zmieni. Wykorzystywanie, przekręcanie, naginanie dla swoich interesów to skandal.

Lekcja 7

Poznaj siebie i swoją okolicę. Warto wiedzieć, kim jestem, dlaczego tu jestem, kim byli moi przodkowie, z czego słynie mój region? Dzięki temu człowiek kształtuje swoją tożsamość. Uodparnia się na demagogię, nie wierzy w puste słowa płynące z telewizora. Wie, że jest tutaj po coś i że musi o to dbać.

– zauważa Jan Widawski.

Lekcja 8

Wykształcenie jest konieczne, ułatwia „żyć”. Pomaga dokonać lepszych wyborów. Jednak tytuły naukowe nie czynią człowieka. Chłopak po zawodówce, będący dobrym rzemieślnikiem, szanowany przez ludzi, w niczym nie jest gorszy od „pana magistra”. Wykształcenie nie sprawia, że człowiek będzie lepszy, a już na pewno mądrzejszy. Mądrość życiowa nie ma nic wspólnego z ukończeniem studiów. Szacunku nie zyskuje się zatem razem z dyplomem. Trzeba na niego zapracować.

Lekcja 9

Życiem rządzi przypadek, ale każdy jest kowalem swego losu.

– zaznacza pan Jan.

Lekcja 10

Żyj tak jak chcesz, ale nigdy nie krzywdź innych.

Wycieczka rowerowa po okolicy, zaproponowana przez pana Jana:

Wyruszamy z Krajenki. Jedziemy przez Augustowo – wieś, która powstała dla osadników niemieckich sprowadzonych z Rosji. W Głubczynie warto zatrzymać się przy kościele. Tutaj znajdują się groby księży Polachowskiego i Grochowskiego. Ten pierwszy przy świątyni ustawił kolumnę, na której widnieje rok 1883. W ołtarzu głównym znajduje się herb Bojanowskich (te obiekty uwzględniały konkursowe pytania „Pana Jana”). Dalej jedziemy nad jezioro do Maryńca, gdzie przebiegała dawna granica polsko–niemiecka. A Maryniec to część rozparcelowanego majątku Orlandów. Powstało około 10 parceli, na których pobudowano tzw. zagrody Poniatówki (od nazwiska ministra Poniatowskiego), było to w 1937 roku. Do tego nadal stoi tam pałac letni byłych właścicieli. Potem jedziemy do Starego, a tam zobaczymy siedzibę rodową Orlandów i nasyp po byłej kolejce wąskotorowej. Dalej przez Gmurowo i Bądecz do Podróżnej z polską szkołą, zabytkowym spichlerzem, domem rodzinnym dr. Brzezińskiego i pałacem, który został zaadaptowany na kaplicę. Przy drodze wojewódzkiej nr 190, na wzniesieniu, położona jest była placówka przedwojennej Straży Granicznej. Nieopodal stoi budynek z portykiem o dwóch kolumnach – jest to dawny urząd celny. Z Podróżnej przez Leśnik jedziemy do Wąsosza. Znajdują się tam pozostałości młyna i papierni, w której w XIX wieku produkowano papier czerpany, który już dziś jest rzadkością. Stamtąd wracamy do Krajenki, po drodze zaglądając do słynnej „wojewodówki”, wybudowanej za czasów PRL–u dla wojewody Śliwińskiego. Wycieczkę kończymy w Krajence, w której, jeśli starczy nam jeszcze sił, również nie brakuje skarbów do odkrycia. Trasa ma około 70 km.