Azbest w wodzie nie szkodzi?

Gmina Lipka wciąż używa rur azbestowo–cementowych. Dostarcza nimi mieszkańcom wodę pitną. Takich rurociągów ma 15 kilometrów. To około 14% długości sieci, którą zarządza Zakład Gospodarki Komunalnej. Azbest brzmi groźnie, dlatego Jacek Bieluszko, były radny i jeden z największych rolników w gminie, pyta:
 

Pytanie to skierowaliśmy do osób, które powinny znać odpowiedź.

Monika Skowrońska, Powiatowa Stacja Sanitarno–Epidemiologiczna w Złotowie:

Bartłomiej Sadowski, prezes ZGK w Lipce:

Czytasz artykuł premium. Pozostało jeszcze 85% tekstu
Zostań stałym Czytelnikiem. Zaloguj się i subskrybuj treści portalu [[pay]]

Bronisław Kalas, dyrektor wydziału ochrony środowiska, rolnictwa i leśnictwa w Starostwie Powiatowym w Złotowie:

O słuszności tej tezy przekonuje go to, że powiat od lat realizuje program usuwania azbestu z dachów. Demontują go specjalistyczne firmy, a następnie… zakopują w ziemi. W roku ubiegłym zebrany azbest powiat wysyłał do Małociechowa w gminie Pruszcz, 30 km od Bydgoszczy.

– wyjaśnia B. Kalas. Powszechne jest więc twierdzenie, że azbest przykryty ziemią nie szkodzi, bo nie pyli. A choroby wywołują jedynie włókna respirabilne, które, dostając się do płuc, mogą powodować asbeztozę czy nowotwory. Ujawnić się one mogą nawet po 50 latach.

Cudowny koń trojański

Cofnijmy się więc o te pół wieku. Produkcję rur azbestowo–cementowych uruchomiono w Polsce w 1959 roku. W kolejnym w Instytucie Techniki Budowlanej przeprowadzono ich testy wytrzymałościowe i chemiczne. Na tej podstawie w 1964 roku opracowano instrukcję stosowania rur azbestowo–cementowych do przewodów wodociągowych ciśnieniowych. Trwał wówczas boom na azbest. Jako materiał niezniszczalny stosowany był powszechnie. Uznawany był za cud technologii budowlanej. Hurra optymizm opadł w latach 90., kiedy to pojawiły się doniesienia o szkodliwym wpływie azbestu na drogi oddechowe człowieka. W końcu 2003 roku Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał rozporządzenie w sprawie wymagań w zakresie wykorzystywania i przemieszczania azbestu oraz oczyszczania instalacji lub urządzeń, w których był lub jest wykorzystywany azbest. Świat się od azbestu odwrócił. Minęło jednak kilkadziesiąt lat i okupionych cierpieniem ludzi, którzy nawdychali się włókien tego „cudownego” materiału.

– pyta Jacek Bieluszko i stosuje analogię:

Odwołać się tu można do przykładu masła. Kilkanaście lat temu było ono tak niezdrowe, że każdy myślący o swoim zdrowiu nie powinien brać tego świństwa do ust. Tak twierdzili naukowcy. Teorię tę podpierali badaniami. Wspaniałym zamiennikiem tłuszczu zwierzęcego miała być margaryna. Mieliśmy jej na rynku wówczas wysyp. I co cię okazało? Od kilku lat badacze lansują tezę, że utwardzone tłuszcze roślinne są jednak „be”. Najlepsze jest masło.

Jacek Bieluszko ma w twej kwestii własne zdanie i osobisty przykład.

– zastanawia się rolnik z gminy Lipka.

Podobne wątpliwości co do szkodliwości rur azbestowo–cementowych ma część naukowców. W 2006 roku podczas seminarium „Aspekty zdrowotne związane z obecnością azbestu w środowisku człowieka”, zorganizowanym w Białymstoku, dr Ewa Komorowska, dyrektor Podlaskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy zastanawiała się, co się dzieje z włóknami azbestu, które z wodą trafiły do ludzkiego organizmu. Z przyjmowaniem pyłu z azbestu związane mogą być nowotwory krtani, żołądka, jelit, bo włókna azbestu są niezniszczalne, człowiek ich nie strawi.

I choć fachowcy od wodociągów twierdzą, że z czasem rury wodociągowe pokrywane są kamieniem wytrącanym z wody, co stanowi ochronę przed uwalnianiem włókien azbestu, to wątpliwości pozostają.

Zegar tyka

Tyle tylko, że na wymianę rur azbestowo–cementowych w wodociągach nie ma co liczyć. To horrendalne pieniądze.

– Bartłomiej Sadowski z ZGK w Lipce nawiązuje do programu usuwania eternitu z dachów. Finansują go Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz samorządy. Na Złotowszczyźnie koordynuje go starostwo powiatowe. Na wymiany rur pieniędzy nie ma. Dlatego nie ma co liczyć, że gmina podejmie się usunięcia tych 15 km rur zawierających azbest. Zwłaszcza, że istnieje możliwość pozostawienia ich w ziemi. Tak zarządził minister gospodarki. Warunkiem jest oczyszczenie z wyrobów zawierających azbest miejsc usytuowania studzienek rewizyjnych i innych elementów infrastruktury, gdzie możliwy jest z nimi kontakt człowieka.

Pracownicy ZGK w Lipce kontakt z azbestem mieć mogą np. podczas awarii sieci wodociągowej. Pęknięta rura może pylić i być zagrożeniem dla zdrowia.

– zapewnia B. Sadowski. Zapowiada też inwestycje, jak przyłączenie hydroforni Debrzno Wieś do Lipki. Dzięki temu część Debrzna Wsi i Smolnicy będzie mieć nowy rurociąg. W Smolnicy na pewno są rury azbestowe.

– prezes twierdzi, że w miarę możliwości zakład wyłącza azbest z użytkowania.

To dobrze, bo zegar tyka. Zgodnie z przepisami, polskimi i unijnymi, do roku 2032 Polska ma wyłączyć z użytkowania produkty zawierające azbest. Rury mogą zostać w ziemi, ale wody mieszkańcom dostarczać nimi nie będzie wolno. Co więcej, rozporządzenie ministra z 2010 roku nakazuje oznakowanie rur azbestowo–cementowych. Także tych wyłączonych z użytkowania. Możliwe jest umieszczenie ostrzeżenia „Pomieszczenie zawiera azbest”. Miejsca występowania tych instalacji zaznaczyć należy w planach sytuacyjnych oraz w dokumentacji technicznej. Konia z rzędem temu, kto widział takie oznakowanie. Dwa, jeśli ktoś jest na sto procent pewny, że za kilkanaście czy kilkadziesiąt lat nie okaże się, że azbest z wodociągów jednak źle wpływał na ludzkie zdrowie.

– uważa J. Bieluszko.
[[/pay]]