Sypniewo wiatrakami otoczone

Duża farma wiatrowa powstanie w okolicach tej wsi. Pod koniec października odbyło się spotkanie inwestora z mieszkańcami. Frekwencja była niewielka, co zaskoczyło nawet przedstawicieli firmy, która stawiać będzie turbiny

Duński deweloper i operator odnawialnych źródeł energii Eurowind Energy ma zielone światło na rozpoczęcie przygotowań pod dużą inwestycję w Sypniewie. Firma specjalizuje się w rozwoju, budowie i obsłudze projektów związanych z energią odnawialną, obejmujących technologie wiatrowe, słoneczne, wodorowe, biogazowe, energetyczne i magazynowania energii w akumulatorach. Pod koniec stycznia tego roku zgromadzili pokaźne portfolio, posiadając i obsługując 1,1 GW parków słonecznych i wiatrowych w całej Europie. Ich wiatraki już stoją w powiecie złotowskim – można je zobaczyć w Blękiwcie i Klukowie. Warto nadmienić, że w gminie Jastrowie, tuż koło Samborska, w trakcie realizacji jest już farma wiatrowa innej firmy, która składać się będzie z siedmiu turbin.

30 września Rada Miejska w Jastrowiu podjęła uchwałę, która zezwala na sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie lokalizacji elektrowni wiatrowych w rejonie Sypniewa. Dołączona do dokumentu mapa pokazuje obszar, który ma zostać objęty nowym planem. Można zauważyć, że sama miejscowość nie jest nim objęta, a analizowane tereny otaczają ją od wschodu, południa i zachodu niczym obwarzanek. Na etapie składania uwag do uchwały od mieszkańców Sypniewa nie wpłynęły żadne uwagi czy wnioski.

Jak przyznaje Piotr Kozłowski, kierownik Referatu Gospodarki Przestrzennej, Rolnictwa i Ochrony Środowiska jastrowskiego magistratu, gmina jest już po rozmowach z firmą, która ma doświadczenie i realizowała podobne plany miejscowe w regionie. Kiedy plan ten zostanie uchwalony i opublikowany, a wojewoda nie wniesie żadnych zastrzeżeń, będzie możliwe wystąpienie o pozwolenie na budowę farmy wiatrowej.

- Już na etapie powstawania planu miejscowego będziemy badać, jak potencjalna inwestycja będzie wpływać na środowisko – zapewnia P. Kozłowski i dodaje, że w oparciu o przepisy zostaną wyznaczone strefy, w których wiatraki mogą i w których nie mogą stanąć. W 2016 roku wprowadzono tzw. zasadę 10H, która została złagodzona dopiero ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy dotyczącej inwestycji w elektrownie wiatrowe oraz innych ustaw. W nowelizacji tej ustalono minimalną odległość turbiny wiatrowej od zabudowań mieszkalnych na 700 metrów.

- W tym sypniewskim „obwarzanku” znajdują się obszary, gdzie można postawić wiatrak a w promieniu co najmniej 700 metrów nie trafimy na zabudowę mieszkaniową. Z zachowaniem dodatkowego buforu – dodaje P. Kozłowski, który podkreśla, że opracowanie planu miejscowego może potrwać nawet do dwóch lat, a sama realizacja inwestycji nie nastąpi szybciej niż za cztery lata.

Powstanie farmy wiatrowej w pobliżu Sypniewa niesie ze sobą sporo korzyści, ale i kilka obaw. Przede wszystkim taka inwestycja określana jest mianem „zielonej”, a więc nie powoduje zanieczyszczeń, toksycznych odpadów i pozwala obniżyć emisję CO2, co ma wpływ na klimat. Turbiny zajmują mniejszą powierzchnię niż tradycyjne elektrownie oraz wykorzystują do pracy wiatr. Jeden wiatrak wytwarza około 4-5 MW energii, co można porównać chociażby z elektrownią wodną na Gwdzie, której moc sięga 1 MW. Poza tym wymierne korzyści finansowe odczują właściciele dzierżawionych gruntów oraz sama gmina. Obecnie podatek, który w związku tym będzie zasilał samorządową kasę, wynosi 2 procent od wartości każdej turbiny - wiatraka. Jeśli taka konstrukcja kosztuje około 25 mln zł, to łatwo policzyć, że roczny zastrzyk dla budżetu będzie wynosił około 500 tys. zł od wiatraka. A tych na razie planowanych jest 14 - 15, co daje nawet 7 mln zł podatku rocznie (przez minimum 25 lat), który gmina może przeznaczyć na zadania własne.

Wady? Przeciwnicy tego typu inwestycji przywołują m.in. takie argumenty jak obniżenie wartości gruntu i nieruchomości, spowodowane tego typu sąsiedztwem, degradację krajobrazu czy zagrożenie dla ptaków.

- Nie ma badań, które by mówiły, że pod wiatrakami giną ptaki. W tym zakresie również będzie prowadzony monitoring, zarówno na etapie planu miejscowego jak i poprzedzającej inwestycję decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach – zapewnia P. Kozłowski.

Wiele mówi się też o szumie o niskiej częstotliwości, wytwarzanym przez turbiny (w Polsce dopuszczalny poziom hałasu to 40 dB nocą i 50 dB w ciągu dnia) oraz niesłyszalnych infradźwiękach czy negatywnym wpływie na samopoczucie i zdrowie ludzi mieszkających w pobliżu turbin wiatrowych, określanym Syndromem Turbin Wiatrowych (problemy ze snem, koncentracją, bóle i zawroty głowy). Badania na temat wpływu elektrowni wiatrowych na organizm człowieka prowadzone są m.in. w USA, Holandii, Danii, Wielkiej Brytanii i Szwecji.

- Cokolwiek będzie oddziaływało ze strony wiatraków, zamknie się w tych 700 metrach – uspokaja P. Kozłowski.

28 października odbyło się spotkanie dotyczące zamiarów gminy i inwestora związanych z budową elektrowni wiatrowych w rejonie Sypniewa. Do Wiejskiego Domu Kultury przybyło jednak tylko kilka osób, głównie te zainteresowane współpracą w duńską firmą pod kątem dzierżawy terenu. Druga część, będąca powtórzeniem spotkania fizycznego, odbyła się w formule elektronicznej poprzez program Teams i tu frekwencja również nie była oszałamiająca. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych z wiceburmistrzem Sławomirem Jurczykiem, oraz przedstawiciele firmy Eurowind Energy.

- Byłem delikatnie w szoku – mówi Łukasz Sadowski, Senior Project Manager w spółce Eurowind Energy, który uczestniczył w spotkaniu i spodziewał się większego zainteresowania. Podkreślał, że podczas spotkania padały zwyczajowe pytania o odległości konstrukcji od zabudowań oraz ich wpływ na życie mieszkańców.

- Mam wrażenie, że świadomość społeczna jest dużo większa, zauważamy bardziej przyjazne nastawienie do tego typu inwestycji – dodaje Ł. Sadowski, zapewniając, że odległości 700 metrów jest według niego bardzo rozsądna i pozwalająca uniknąć uciążliwości. Zwraca uwagę, że inwestycja daje możliwość rozwoju samemu Sypniewu.

- Bardzo byśmy chcieli, żeby część podatków trafiała dokładnie w to miejsce, gdzie realizowana jest inwestycja. To byłby najlepszy model, ale nie mamy na to wpływu, co gmina zrobi z tymi środkami – mówi, dodając, że sami nie unikają wspierania lokalnych inicjatyw. Czy mieszkańcy mogą liczyć na tańszą energię elektryczną?

- To jest bardziej skomplikowane – mówi Ł. Sadowski. W nowelizacji ustawy dotyczącej inwestycji w elektrownie wiatrowe oraz innych ustaw stoi, że wytwórca powinien przekazać 10% energii wytwarzanej dla lokalnych mieszkańców.

– Ale brakuje zapisów, jak ci mieszkańcy mają to odebrać – dodaje Ł. Sadowski, który ma nadzieję, że do czasu realizacji inwestycji odpowiednie zapisy zostaną dodane.

Frekwencja podczas spotkania może byłaby większa, gdyby mieszkańcy zostali lepiej o nim poinformowani. Jak mówili podczas uroczystości Święta Niepodległości w remizie tutejszego OSP, chociaż o planach inwestycji wiedzą od jakiegoś czasu, to jednak nie zostali poinformowani przez samorząd o spotkaniu z inwestorem. Łatwo w to uwierzyć, skoro informacja o nim zamieszczona na stronie internetowej jastrowskiego urzędu datowana jest na 28 października, a więc ten sam dzień. Co więcej, mowa w nim wyłącznie o spotkaniu w formie on-line.

- My nie widzieliśmy, a obserwujemy wszystko co się dzieje, więc nie mieliśmy okazji wziąć udziału – mówi jedna z pań, aktywnie zaangażowana w życie miejscowości.

- Jesteśmy chętni do brania udziału w takich spotkaniach, aby być na bieżąco z tym, co się dzieje. Tu nie było wystarczająco nagłośnione, a dobrze byłoby posłuchać i zobaczyć, w których miejscach, które działki będą pod to zagospodarowane – dodaje kolejna z mieszkanek.

- Ja bym na pewno nie chciał, żeby stawiali to na polu za nami. Nawet jeśli by to było 700 metrów czy kilometr. Zachodzi tam słońce i wie pan, co się dzieje, jeśli w takim miejscu stoi wiatrak? Raz jest w kuchni cień, raz słońce. Cień. Słońce. Cień. Słońce – mówi o poważnej dla niego niedogodności inny z mieszkańców.

- Wiem, że 700 metrów to jest dopuszczalne minimum, jednak czy jest to odległość, gdzie ich działanie nie będzie odczuwalne? – zastanawia się inna z mieszkanek.

- Ja bym chciała, żeby to na mojej działce powstało – śmieje się inna, mówiąc o potencjalnych korzyściach finansowych, płynących z tej inwestycji. Panie jej towarzyszące były raczej przychylnie nastawione do wiatrakowego pomysłu, stwierdzając, że ustawowe 700 metrów powinno skutecznie zniwelować uciążliwości wynikające z pracy konstrukcji.

- Gorzej jest z wojskiem z Nadarzyc. Samoloty latają nad głowami. Tu jest blisko i często ich słychać – mówi, odnosząc się do potencjalnego hałasu inna z mieszkanek.

Żywotność turbin wiatrowych określa się na około 25 lat. Co po tym czasie? Czy powstanie ekologiczny problem?

- Mamy nadzieję, że będzie można zastosować tak zwany repowering, czyli wymienimy gondolę wraz ze śmigłami i turbina będzie mogła dalej funkcjonować – mówi Łukasz Sadowski. - Nierozsądnym by było demontowanie urządzeń i usuwanie z gruntu przewodów i tym podobnych, jeśli jest to już wpisane w system energetyczny – dodaje.

- Sam jestem zwolennikiem kilkuset farm wiatrowych na terenie kraju, a nie jednej elektrowni atomowej – dodaje Piotr Kozłowski, tłumacząc, że rozproszone struktury energetyczne stanowią bezpieczniejsze i pewniejsze źródło energii w przypadku sytuacji kryzysowych.

Hubert Nowak